Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Karṇa-nidhana-śravaṇa, Kṣaya-Varṇana, and Śeṣa-sainika-nirdeśa

Hearing of Karṇa’s Fall, Accounting of Losses, and Naming of Remaining Warriors

राजानं च समासाद्य गान्धारी भरतर्षभ । निःसंज्ञा पतिता भूमौ सर्वाण्यन्त:पुराणि च,भरतभूषण! गान्धारी देवी राजा धृतराष्ट्रके समीप आकर बेहोश हो भूमिपर गिर गयीं। अन्तःपुरकी सारी स्त्रियोंकी यही दशा हुई

rājānaṃ ca samāsādya gāndhārī bharatarṣabha | niḥsaṃjñā patitā bhūmau sarvāṇy antaḥpurāṇi ca ||

Vaiśampāyana berkata: Wahai banteng di antara kaum Bharata, ketika Gāndhārī mendekati raja, dia rebah ke bumi dalam keadaan tidak sedarkan diri; demikian juga semua wanita di dalam istana dalam. Rangkap ini menegaskan bahawa kejutan akibat perang menimpa bahkan rumah tangga diraja, memperlihatkan harga kemanusiaan yang dibayar setelah adharma dan pertikaian sesama saudara.

राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
गान्धारीGandhārī
गान्धारी:
Karta
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Nominative, Singular
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
निःसंज्ञाunconscious
निःसंज्ञा:
TypeAdjective
Rootनिःसंज्ञा
FormFeminine, Nominative, Singular
पतिताfallen
पतिता:
TypeVerb
Root√पत्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
सर्वाणिall
सर्वाणि:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Plural
अन्तःपुराणिinner apartments / harem (women of the palace, collectively)
अन्तःपुराणि:
Karta
TypeNoun
Rootअन्तःपुर
FormNeuter, Nominative, Plural
also/and
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
Gāndhārī
D
Dhṛtarāṣṭra
A
antaḥpura (royal inner palace)

Educational Q&A

The verse highlights the inevitable human and moral fallout of destructive conflict: even those removed from the battlefield—like the royal women—are shattered by the consequences. It implicitly warns that adharma in public action (war driven by greed and hatred) produces suffering that spreads through the whole community.

Gāndhārī comes to Dhṛtarāṣṭra and, overwhelmed by grief and shock, collapses unconscious. The women of the inner palace likewise faint, indicating a collective breakdown in the Kuru household as the calamities of the war reach them.