कर्णेन व्यूहविधानम् — Karṇa’s Battle Formation and the Pāṇḍava Counter-Plan
Adhyāya 31
जैसे संग्रामभूमिमें अर्जुनके रथकी बागडोर सँभालनेवाले श्रेष्ठ सारथि श्रीकृष्ण हैं, उसी प्रकार आप भी कर्णके रथपर बैठकर उसकी बागडोर अपने हाथमें लीजिये ।। तेन युक्तो रणे पार्थो रक्ष्यमाण श्ष पार्थिव । यानि कर्माणि कुरुते प्रत्यक्षाणि तथैव तत्,“राजन! श्रीकृष्णसे संयुक्त एवं सुरक्षित होकर पार्थ रणभूमिमें जो-जो कर्म करते हैं, वे सब आपकी आँखोंके सामने हैं
sañjaya uvāca | yathā saṅgrāmabhūmau arjunasya rathasya bāgḍoraṃ sambhālayituṃ śreṣṭhaḥ sārathiḥ śrīkṛṣṇaḥ, tathā tvam api karṇasya rathopaviṣṭaḥ tasya bāgḍoraṃ svahastena gṛhāṇa || tena yukto raṇe pārtho rakṣyamāṇaś ca pārthiva | yāni karmāṇi kurute pratyakṣāṇi tathaiva tat || rājann, śrīkṛṣṇena saṃyuktaḥ surakṣitaś ca pārthaḥ raṇabhūmau yāni yāni karmāṇi karoti, tāni sarvāṇi tava cakṣuṣoḥ pratyakṣāṇi ||
Sañjaya berkata: “Sebagaimana di medan perang, sais agung Śrī Kṛṣṇa memegang dan mengemudi tali kekang kereta Arjuna, demikian juga tuanku hendaklah menaiki kereta Karṇa dan mengambil tali kekangnya ke dalam tangan tuanku sendiri. Kerana apabila Pārtha (Arjuna) bersatu dengan Kṛṣṇa dan dilindungi olehnya dalam pertempuran, apa jua perbuatan yang dilakukannya di medan laga terlaksana dengan nyata di hadapan mata tuanku, wahai raja.”
संजय उवाच
Effective action in crisis depends on right guidance and protection: Arjuna’s visible successes are attributed to being ‘yukta’ with Kṛṣṇa—symbolizing superior counsel, steadiness, and safeguarding. The verse implicitly contrasts mere valor with guided, disciplined agency.
Sanjaya advises King Dhṛtarāṣṭra that, just as Kṛṣṇa expertly drives Arjuna’s chariot, the king should similarly take charge of Karṇa’s chariot by holding the reins—an image urging direct oversight and strategic control. He adds that Arjuna’s battlefield deeds, empowered by Kṛṣṇa’s support, are plainly evident to the king through Sanjaya’s report.