Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

अध्याय १४६ — निशायां सात्यकिदुर्योधनयुद्धम् / Chapter 146 — Night Battle: Sātyaki and Duryodhana; Śakuni’s Encirclement of Arjuna

स कथं कौरवेयेण समरेष्वनिवारिता: । निगृहा भूरिश्रवसा बलाद्‌ भुवि निपातित:,धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! जो वीर सात्यकि द्रोण, कर्ण, विकर्ण और कृतवर्मासे भी परास्त न हुए और युधिष्छिरसे की हुई प्रतिज्ञाके अनुसार कौरव-सेनारूपी समुद्रसे पार हो गये, जिन्हें समरांगणमें कोई भी रोक न सका, उन्हींको कुरुवंशी भूरिश्रवाने बलपूर्वक पकड़कर कैसे पृथ्वीपर गिरा दिया?

sa kathaṁ kauraveyeṇa samareṣv anivāritāḥ | nigṛhya bhūriśravasā balād bhuvi nipātitaḥ ||

Dhṛtarāṣṭra berkata: “Bagaimanakah pahlawan itu—yang tidak dapat dihalang dalam pertempuran dan yang telah menembusi bala tentera Kaurava bagaikan merentas lautan—ditangkap oleh putera Kuru, Bhūriśravas, lalu dihempaskan ke bumi dengan paksa?”

सःhe (that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
कौरवेयेणby the Kaurava-descendant
कौरवेयेण:
Karana
TypeNoun
Rootकौरवेय
FormMasculine, Instrumental, Singular
समरेषुin battles
समरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Plural
अनिवारिताःnot prevented, unrestrained
अनिवारिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि + वारय् (वारयति)
FormMasculine, Nominative, Plural, kta (past passive participle), Passive (sense)
निगृहीतःseized, grasped
निगृहीतः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि + ग्रह् (गृह्णाति)
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle), Passive (sense)
भूरिश्रवसाby Bhūriśravas
भूरिश्रवसा:
Karana
TypeNoun
Rootभूरिश्रवस्
FormMasculine, Instrumental, Singular
बलात्by force, forcibly
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular
भुविon the earth/ground
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू
FormFeminine, Locative, Singular
निपातितःthrown down, made to fall
निपातितः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि + पत् (पतति)
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle), Passive (sense)

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhūriśravas
K
Kaurava (Kuru lineage)
B
battlefield (samara)

Educational Q&A

The verse highlights the unpredictability of war: even an apparently unstoppable hero can be brought down by a single decisive counteraction. It also frames the episode as a question about martial dharma—how force, restraint, and battlefield advantage can overturn prior invincibility.

Dhṛtarāṣṭra asks Sañjaya to explain how Bhūriśravas, a Kuru warrior, managed to seize and throw down the otherwise uncheckable fighter (understood in context as Sātyaki), who had cut through the Kaurava ranks.