Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

अध्याय १४६ — निशायां सात्यकिदुर्योधनयुद्धम् / Chapter 146 — Night Battle: Sātyaki and Duryodhana; Śakuni’s Encirclement of Arjuna

तस्य तुष्टो महादेवो वराणां वरद: प्रभु: । वरेण च्छन्दयामास स तु वच्रे वरं॑ नृप:,श्रेष्ठ देवताओंमें भी सर्वश्रेष्ठ वरदायक तथा सामर्थ्यशाली महादेवजीने संतुष्ट होकर उन्हें इच्छानुसार वर माँगनेके लिये कहा। तब राजा सोमदत्तने इस प्रकार वर माँगा --

tasya tuṣṭo mahādevo varāṇāṁ varadaḥ prabhuḥ | vareṇa cchandayāmāsa sa tu vacre varaṁ nṛpaḥ ||

Sanjaya berkata: Mahādeva—Tuhan Yang Berdaulat, pemberi anugerah tertinggi antara para pemberi kurnia—berkenan kepadanya lalu mempersilakannya memilih satu anugerah menurut kehendaknya. Maka raja Somadatta memohon anugerah dengan kata-kata berikut.

तस्यof him / for him
तस्य:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुष्ट (√तुष्)
FormMasculine, Nominative, Singular
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta
TypeNoun
Rootमहादेव
FormMasculine, Nominative, Singular
वराणाम्of boons
वराणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Genitive, Plural
वरदःgiver of boons
वरदः:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootवरद
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःlord
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
वरेणby/with a boon
वरेण:
Karana
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Instrumental, Singular
छन्दयामासcaused (him) to choose / invited (to ask)
छन्दयामास:
TypeVerb
Rootछन्दय् (caus. of √छन्द्)
FormPerfect (Periphrastic), 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वच्रेin speech/words (reading uncertain)
वच्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवच्र (वचः/वचन-सम्बद्ध; पाठभेद/दुर्लभ-रूप)
FormNeuter, Locative, Singular
वरम्a boon
वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Singular
नृपःthe king
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
महादेव (Mahādeva/Śiva)
राजा सोमदत्त (King Somadatta)

Educational Q&A

The verse highlights that sincere devotion can win divine favor, but the moral outcome hinges on the chooser: a boon is power, and its dharmic value depends on the intention and use of the recipient.

Sañjaya narrates that Śiva (Mahādeva), pleased with the king Somadatta, grants him the opportunity to ask for any boon; Somadatta then begins to state his desired boon.