Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

धृष्टद्युम्नस्य द्रोणाभिमुख्यं तथा सात्यकि-कर्ण-समागमः

Dhṛṣṭadyumna’s advance toward Droṇa and the Sātyaki–Karṇa confrontation

कवचं धुन्वतस्तुभ्यं रथं चारोहत: स्वयम्‌ । धनुर्ज्या कर्षतश्चैव युध्यतः सह शत्रुभि:,तुम स्वयं कवच हिलाते हुए रथपर चढ़े थे, धनुषकी प्रत्यंचा खींचते थे और अपने बहुसंख्यक शत्रुओंके साथ युद्ध कर रहे थे। इस प्रकार रथ, हाथी, घुड़सवार और पैदलोंसे भरे हुए सिंहनादकी भैरव गर्जनासे व्याप्त गम्भीर सैन्य-समुद्रमें जहाँ अपने और शत्रुपक्षके एकत्र हुए लोगोंका परस्पर युद्ध चल रहा था, तुम्हारी सात्यकिके साथ मुठभेड़ हुई थी। ऐसे तुमुल युद्धमें किसी भी एक योद्धाका एक ही योद्धाके साथ संग्राम कैसे माना जा सकता है?

kavacaṁ dhunvatas tubhyaṁ rathaṁ cārohataḥ svayam | dhanurjyāṁ karṣataś caiva yudhyataḥ saha śatrubhiḥ ||

Arjuna berkata: “Engkau sendiri, sambil menggoncang baju zirahmu, telah menaiki keretamu; engkau menarik tali busur dan bertempur di tengah-tengah bala tentera musuh. Dalam hiruk-pikuk sedemikian—tatkala kereta perang, gajah, pasukan berkuda dan infantri mengalir deras bagaikan lautan yang dalam, dan pertembungan angkatan yang berhimpun mengamuk di segenap sisi—bagaimana mungkin sesiapa mendakwa bahawa ini ialah ‘pertarungan satu lawan satu’, seolah-olah pertempuran itu terasing daripada kancah pertempuran di sekeliling?”

कवचम्armor
कवचम्:
Karma
TypeNoun
Rootकवच
FormNeuter, Accusative, Singular
धुन्वतःof (you) shaking
धुन्वतः:
Karta
TypeVerb
Rootधुन्वत् (धुन्)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
तुभ्यम्to you / for you
तुभ्यम्:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आरोहतःof (you) mounting
आरोहतः:
Karta
TypeVerb
Rootआरोहत् (आ-रुह्)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
स्वयम्yourself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
ज्याम्bowstring
ज्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्या
FormFeminine, Accusative, Singular
कर्षतःof (you) drawing/pulling
कर्षतः:
Karta
TypeVerb
Rootकर्षत् (कृष्)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
युध्यतःof (you) fighting
युध्यतः:
Karta
TypeVerb
Rootयुध्यत् (युध्)
Formशतृ (present middle participle; parasmaipada/ātmanepada usage varies in epic), Masculine, Genitive, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
शत्रुभिःwith enemies
शत्रुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Instrumental, Plural

अर्जुन उवाच

A
Arjuna
A
armour (kavaca)
C
chariot (ratha)
B
bow (dhanuḥ)
B
bowstring (jyā)
E
enemies (śatru)

Educational Q&A

The verse challenges a simplistic moral or legal claim about ‘single combat’ by insisting on contextual truth: in a chaotic battlefield filled with many combatants, ethical judgments must account for the surrounding conditions rather than isolating an event as if it occurred in a vacuum.

Arjuna addresses a warrior (the ‘you’ of the verse), recalling how he mounted his chariot, shook his armour, drew his bowstring, and fought amid numerous enemies. Arjuna uses this description to argue that the encounter cannot honestly be described as a one-on-one duel because the wider mêlée was fully engaged.