Previous Verse
Next Verse

Shloka 373

Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)

तव पुत्रस्य कौरव्य यतमानस्य संयुगे । कुरुनन्दन! तदनन्तर राजा युधिष्ठिरने दो भलल मारकर युद्धमें विजयके लिये प्रयत्न करनेवाले आपके पुत्रके धनुषको काट दिया

tava putrasya kauravya yatamānasya saṁyuge | kurunandana! tadanantaraṁ rājā yudhiṣṭhirena dvau bhallau mārakar yuddhe vijayāya prayatnamānasya tava putrasya dhanuḥ chittam |

Sañjaya berkata: Wahai Kauravya, ketika puteramu sedang berusaha dalam pertempuran—wahai kebanggaan kaum Kuru—Raja Yudhiṣṭhira, setelah memanah dengan dua anak panah yang tajam, telah memutuskan busur puteramu ketika dia bersungguh-sungguh mengejar kemenangan dalam perang.

तवof you/your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
पुत्रस्यof (your) son
पुत्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कौरव्यO Kauravya (descendant of Kuru)
कौरव्य:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootकौरव्य
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
यतमानस्यof (him) striving/endeavoring
यतमानस्य:
विशेषण (पुत्रस्य)
TypeAdjective
Rootयतमान
Formशतृ/शानच्-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त), आत्मनेपदी, पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
संयुगेin battle
संयुगे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसंयुग
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
कुरुनन्दनO joy of the Kurus
कुरुनन्दन:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootकुरु-नन्दन
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तत्then/that
तत्:
सम्बन्ध/अव्ययीभावार्थ (तदनन्तरम् इत्यर्थे)
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अनन्तरimmediately after
अनन्तर:
विशेषण (तत्)
TypeAdjective
Rootअनन्तर
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
राजाthe king
राजा:
कर्ता
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
कर्ता (राजा इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धनुषःbow
धनुषः:
कर्म
TypeNoun
Rootधनुस्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चिच्छेदcut/broke
चिच्छेद:
क्रिया
TypeVerb
Rootछिद्
Formलिट् (परस्मैपद, परोक्षभूत/कथनभूत), प्रथम, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by vocative kauravya)
Y
Yudhiṣṭhira
D
Dhṛtarāṣṭra’s son (Duryodhana implied)
K
Kuru lineage
B
bow
T
two sharp arrows (bhalla)

Educational Q&A

Even the dharmic king must act decisively in war: disabling an opponent’s weapon can be a measured form of force—aimed at limiting harm and shifting the contest without needless slaughter—while still fulfilling kṣatriya duty.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Yudhiṣṭhira, using two sharp arrows, cuts the bow of Dhṛtarāṣṭra’s son who is actively striving for victory in the battle.