Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Adhyāya 110: Dhṛtarāṣṭra’s Lament on Fate; Saṃjaya’s Reproof and the Princes’ Assault on Bhīma (द्रोणपर्व, अध्याय ११०)

प्रतिलभ्य तत: संज्ञां मारुति: क्रोधमूर्च्छित:,तदनन्तर पुन: होशमें आकर क्रोधसे व्याकुल हुए वायुपुत्र भीमने भार वहन करनेमें समर्थ, उत्तम तथा भयंकर धनुष तानकर पैने बाणोंद्वारा सब ओरसे अलम्बुषको पीड़ित कर दिया

saṃjaya uvāca | pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ mārutiḥ krodha-mūrcchitaḥ | tadanantaraṃ punaḥ saṃjñām āgamya krodha-vyākulaḥ vāyuputro bhīmaḥ bhāra-vahana-samarthaṃ varaṃ bhīṣaṇaṃ dhanuḥ āyamya tīkṣṇaiḥ śaraiḥ sarvataḥ alambuṣaṃ pīḍayām āsa |

Sañjaya berkata: Setelah sedar kembali, Bhīma—putera Māruti—yang masih dikuasai dan digoncang amarah, lalu menarik busurnya yang unggul lagi menggerunkan, cukup kuat menanggung regangan besar. Dengan anak-anak panah tajam yang dilepaskan dari segala arah, dia menyeksa Alambuṣa dan menekannya hebat dalam pertempuran. Dari segi etika, babak ini menunjukkan bagaimana amarah yang bangkit semula dapat memperhebat keganasan, walaupun dharma seorang pahlawan mendorongnya bertindak tegas terhadap musuh yang mengancam.

प्रतिलभ्यhaving regained/obtained
प्रतिलभ्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootप्रतिलभ् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
ततःthen/from that
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
संज्ञाम्consciousness, awareness
संज्ञाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
मारुतिःson of the Wind-god (Maruti)
मारुतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमारुति
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोध-मूर्च्छितःfainted/overpowered by anger
क्रोध-मूर्च्छितः:
Karta
TypeAdjective
Rootमूर्च्छित (कृदन्त, मूर्च्छ् धातु)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīma (Vāyuputra/Māruti)
V
Vāyu (as epithet-source)
A
Alambuṣa
B
bow (dhanuḥ)
A
arrows (śara)