Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

Kṛṣṇa-vīrya-kathana

Dhṛtarāṣṭra’s appraisal of Vāsudeva’s deeds

अन्यमौशीनराच्छैब्याद्‌ धुरो वोढारमित्युत । गति यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिन:,स्थावर-जंगमरूप तीनों लोकोंमें एकमात्र उशीनरपौत्र शैब्यको छोड़कर दूसरे किसी ऐसे राजाको न तो हम इस समय उत्पन्न हुआ देखते हैं और न भविष्यमें किसीके उत्पन्न होनेका लक्षण ही देख पाते हैं, जो इस महान्‌ भारको वहन करनेवाला हो। इस मर्त्यलोकके निवासी मनुष्य उनकी गतिको नहीं पा सकेंगे

anyam auśīnarāc chaibyād dhuro voḍhāram ity uta | gatiṁ yasya na yāsyanti mānuṣā lokavāsinaḥ ||

Vaiśampāyana berkata: “Selain Śaibya, cucu Uśīnara, kami tidak melihat pada masa kini—dan kami juga tidak menangkap sebarang tanda bahawa pada masa depan akan muncul—mana-mana raja lain yang mampu memikul beban maha besar ini. Manusia yang mendiami dunia fana tidak akan dapat memahami sepenuhnya ukuran haluannya (martabat dan takdirnya).”

अन्यanother (any other)
अन्य:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Accusative, Singular
औशीनरात्from (the line of) Uśīnara
औशीनरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootऔशीनर
FormMasculine, Ablative, Singular
शैब्यात्from Śaibya
शैब्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशैब्य
FormMasculine, Ablative, Singular
धुरःburdens, loads
धुरः:
Karma
TypeNoun
Rootधुर्
FormFeminine, Accusative, Plural
वोढारम्bearer, carrier
वोढारम्:
Karma
TypeNoun
Rootवोढृ
FormMasculine, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उतand/also (emphatic particle)
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
गतिम्course, movement, path
गतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Accusative, Singular
यस्यwhose
यस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Genitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
यास्यन्तिwill go/attain
यास्यन्ति:
TypeVerb
Rootया
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
मानुषाःmen, humans
मानुषाः:
Karta
TypeNoun
Rootमानुष
FormMasculine, Nominative, Plural
लोकवासिनःworld-dwellers, inhabitants of the world
लोकवासिनः:
Karta
TypeNoun
Rootलोकवासिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
U
Uśīnara
Ś
Śaibya

Educational Q&A

The verse elevates the ideal of righteous kingship: truly great rulers are rare, and the capacity to bear the ‘burden’ of responsibility (dhura) is an exceptional dharmic quality. Such greatness can exceed ordinary human estimation.

In Vaiśampāyana’s narration, a king named Śaibya (of Uśīnara’s lineage) is singled out as uniquely capable of carrying a tremendous responsibility; no comparable ruler is seen in the present, nor expected in the future, and his ‘gati’ (true stature/destiny) is said to be beyond common human grasp.