Previous Verse
Next Verse

Shloka 76

भीष्मस्य मध्याह्नयुद्धवर्णनम् / Mid-day Battle Description: Bhīṣma Engaged by the Pāñcālas

क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थ वीराणां समलंकृतै: । अपविद्धैर्महाराज सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलै:

klṛptaśmaśrubhir atyarthaṁ vīrāṇāṁ samalaṅkṛtaiḥ | apaviddhair mahārāja suvarṇojjvalakuṇḍalaiḥ ||

Sañjaya berkata: “Wahai Raja Agung, para pahlawan—yang bermisai rapi dan berhias berlebih-lebihan—kini subang emas mereka yang berkilau tercampak dan bertaburan. Pemandangan itu menegaskan bahawa tanda-tanda lahiriah keberanian dan perhiasan, yang dahulu menjadi kebanggaan dan martabat, menjadi tidak bermakna di hadapan kenyataan perang yang keras.”

क्लृप्तarranged, trimmed
क्लृप्त:
Karana
TypeAdjective
Rootक्लृप् (धातु) → क्लृप्त (कृदन्त)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
श्मश्रुभिःwith beards/moustaches
श्मश्रुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootश्मश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, बहुवचन
अत्यर्थम्exceedingly, very much
अत्यर्थम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थ (प्रातिपदिक)
वीराणाम्of the heroes/warriors
वीराणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुं, षष्ठी, बहुवचन
समलंकृतैःwell-adorned
समलंकृतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसम् + अलंकृ (धातु) → समलंकृत (कृदन्त)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
अपविद्धैःcast off, thrown down
अपविद्धैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअप + विध् (धातु) → अपविद्ध (कृदन्त)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलैःwith gold-bright earrings
सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुवर्ण + उज्ज्वल + कुण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'mahārāja')
W
warriors (vīrāḥ)
G
golden earrings (suvarṇojjvalakuṇḍala)

Educational Q&A

The verse highlights the fragility of external splendor—ornaments and cultivated signs of valor—when confronted with the destructive truth of war; it implicitly points to the impermanence of worldly status and the ethical gravity of conflict.

Sanjaya describes the battlefield aftermath to Dhṛtarāṣṭra: warriors who were once richly adorned are now seen with their shining golden earrings flung away, emphasizing the disarray and ruin brought by the fighting.