Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Chapter 51: Saṃdhyākāla-saṃhāra

Evening Withdrawal after Arjuna’s Counter-Advance

पूर्णायतविसृष्टेन सम्यक्‌ प्रणिहितेन च । ध्वजमेकेन विव्याध जाम्बूनदपरिष्कृतम्‌,तत्पश्चात्‌ धनुषको अच्छी तरह खींचकर पूरे मनोयोगसे चलाये हुए एक बाणके द्वारा उनके सुवर्ण-भूषित ध्वजको भी छेद डाला

sañjaya uvāca | pūrṇāyatavisṛṣṭena samyak praṇihitena ca | dhvajam ekena vivyādha jāmbūnadapariṣkṛtam |

Sañjaya berkata: Dengan sebatang anak panah sahaja—ditarik sepenuhnya, dilepaskan, dan dibidik dengan keteguhan yang sempurna—dia menembusi panji yang dihiasi emas Jāmbūnada. Adegan ini menegaskan penguasaan berdisiplin seorang pahlawan: kekuatan yang ditadbir oleh kawalan diri, dan kemahiran yang digunakan dengan niat yang terarah di tengah beban moral peperangan.

पूर्णायतfully stretched (to full length)
पूर्णायत:
Karana
TypeAdjective
Rootपूर्णायत (विशेषण-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
विसृष्टेनreleased, shot
विसृष्टेन:
Karana
TypeAdjective
Rootविसृष्ट (वि+सृज्, क्त-प्रत्यय)
FormNeuter, Instrumental, Singular
सम्यक्properly, well
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
प्रणिहितेनaimed/placed (with attention)
प्रणिहितेन:
Karana
TypeAdjective
Rootप्रणिहित (प्र+नि+धा, क्त-प्रत्यय)
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
ध्वजम्banner, flag
ध्वजम्:
Karma
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
एकेनwith one (single)
एकेन:
Karana
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
विव्याधpierced
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध् (वि+व्यध्)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
जाम्बूनदwith gold (jāmbūnada-gold)
जाम्बूनद:
Karana
TypeNoun/Adjective
Rootजाम्बूनद (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
परिष्कृतम्adorned, decorated
परिष्कृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरिष्कृत (परि+कृ, क्त-प्रत्यय)
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
dhvaja (battle-standard/banner)
J
jāmbūnada (gold)