Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

भीष्मस्य जलप्रार्थना — अर्जुनस्य पर्जन्यास्त्रप्रयोगः — दुर्योधनं प्रति सन्ध्युपदेशः

Bhīṣma’s request for water; Arjuna’s Parjanya-astra; counsel to Duryodhana on reconciliation

तब उन सभी महाथनुर्धरोंने एक साथ प्रयत्न करके तीखे अग्रभागवाले तीन-तीन बाणोंद्वारा युद्धकुशल पाण्डुपुत्र भीमके मर्मस्थानोंमें गहरी चोट पहुँचायी ।। सो5तिविद्धो महेष्वासो भीमसेनो न विव्यथे । पर्वतो वारिधाराभिवरर्षमाणैरिवाम्बुदै:,उनके द्वारा अत्यन्त घायल होनेपर भी महाधनुर्धर भीमसेन बादलोंकी बरसायी हुई जलधाराओंसे पर्वतकी भाँति तनिक भी व्यथित एवं विचलित नहीं हुए

tataḥ sarve mahādhanurdharāḥ saha prayatnena tīkṣṇāgrabhāgaiḥ trīṃs-trīṃś ca bāṇaiḥ yuddhakuśalaṃ pāṇḍuputraṃ bhīmasenaṃ marmasthāneṣu gāḍhaṃ vyathayām āsuḥ | so ’tividdho maheṣvāso bhīmaseno na vivyathe | parvato vāridhārābhir varṣamāṇair ivāmbudaiḥ ||

Ketika itu semua pemanah agung itu, dengan usaha serentak, menghujani Bhīma putera Pāṇḍu yang mahir berperang dengan anak panah bermata tajam—tiga demi tiga—menembus dalam ke titik-titik vitalnya. Namun, walau tertikam parah, Bhīmasena sang pemanah besar tidak goyah, teguh seperti gunung ketika awan menurunkan curahan hujan yang deras.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अतिविद्धःpierced very much / grievously wounded
अतिविद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतिविद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
महेष्वासःthe great archer (lit. one having a great bow)
महेष्वासः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeProperNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
विव्यथेwas pained / trembled
विव्यथे:
TypeVerb
Rootव्यथ्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
पर्वतःa mountain
पर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
वारिधाराभिःwith streams of water
वारिधाराभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवारिधारा
FormFeminine, Instrumental, Plural
वर्षमाणैःraining down
वर्षमाणैः:
Karana
TypeAdjective
Rootवर्षमाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अम्बुदैःby clouds
अम्बुदैः:
Karana
TypeNoun
Rootअम्बुद
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
P
Pāṇḍuputra (Pāṇḍava)
M
mahādhanurdharāḥ (the opposing great archers)
B
bāṇa (arrows)
M
marma-sthāna (vital points)
P
parvata (mountain)
A
ambuda (rain-clouds)

Educational Q&A

The verse highlights steadfastness under suffering: a warrior committed to his duty does not lose composure even when struck at vital points. Ethical strength is shown as inner steadiness—enduring pain without abandoning resolve.

A group of powerful archers coordinate their attack and pierce Bhīma with multiple sharp arrows aimed at vital spots. Despite being badly wounded, Bhīma remains unmoved, compared to a mountain enduring heavy rainfall from clouds.