Next Verse

Shloka 1

भीष्मस्य जलप्रार्थना — अर्जुनस्य पर्जन्यास्त्रप्रयोगः — दुर्योधनं प्रति सन्ध्युपदेशः

Bhīṣma’s request for water; Arjuna’s Parjanya-astra; counsel to Duryodhana on reconciliation

[दाक्षिणात्य अधिक पाठके १ ६ श्लोक मिलाकर कुल ४२ ६ “लोक हैं।] भीसस्न्प्नास्े | नी नत्च्ज्स त्रयोदशाधिकशततमो< ध्याय: कौरवपक्षके दस प्रमुख महारथियोंके साथ अकेले घोर युद्ध करते हुए भीमसेनका अद्भुत पराक्रम संजय उवाच भगदत्त: कृप: शल्य: कृतवर्मा तथैव च | विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्धवश्च जयद्रथ:,संजय कहते हैं--राजन्‌! भगदत्त, कृपाचार्य, शल्य, कृतवर्मा, अवन्तीके राजकुमार विन्द और अनुविन्द, सिन्धुराज जयद्रथ, चित्रसेन, विकर्ण तथा दुर्मर्षण--ये दस योद्धा भीमसेनके साथ युद्ध कर रहे थे

sañjaya uvāca | bhagadattaḥ kṛpaḥ śalyaḥ kṛtavarmā tathaiva ca | vindānuvindāv āvantyau saindhavaś ca jayadrathaḥ |

Sañjaya berkata: Wahai Raja, Bhagadatta, Kṛpa, Śalya dan Kṛtavarmā; juga Vindā dan Anuvindā, putera-putera raja Avanti; serta Jayadratha, penguasa Sindhu—para pahlawan terkemuka ini berbaris di pihak Kaurava, menekan pertempuran terhadap Bhīmasena. Adegan ini menonjolkan bagaimana, di tengah runtuhnya dharma dalam perang, ramai pejuang masyhur berkumpul menentang seorang lawan tunggal, menguji bukan sahaja kekuatan, tetapi juga keteguhan, tekad, dan tanggungjawab di medan laga.

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
भगदत्तःBhagadatta
भगदत्तः:
Karta
TypeNoun
Rootभगदत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
कृपःKripa
कृपः:
Karta
TypeNoun
Rootकृप
FormMasculine, Nominative, Singular
शल्यःShalya
शल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतवर्माKritavarman
कृतवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
विन्दःVinda
विन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootविन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुविन्दःAnuvinda
अनुविन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुविन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
आवन्त्यौthe two from Avanti
आवन्त्यौ:
Karta
TypeAdjective
Rootआवन्त्य
FormMasculine, Nominative, Dual
सैन्धवःthe Sindhu-king (Saindhava)
सैन्धवः:
Karta
TypeNoun
Rootसैन्धव
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
जयद्रथःJayadratha
जयद्रथः:
Karta
TypeNoun
Rootजयद्रथ
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied addressee: 'rājan')
B
Bhagadatta
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
Ś
Śalya
K
Kṛtavarmā
V
Vindā
A
Anuvindā
A
Avanti
J
Jayadratha
S
Sindhu

Educational Q&A

The verse highlights the ethical strain of war: celebrated warriors, bound by alliances and ambition, converge in violence. It invites reflection on kṣatriya-duty versus the broader dharmic cost when power and factional loyalty override restraint.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the lineup of major Kaurava-side fighters—Bhagadatta, Kṛpa, Śalya, Kṛtavarmā, Vindā and Anuvindā of Avanti, and Jayadratha of Sindhu—who are engaged in the fighting (in the surrounding passage, against Bhīmasena).