Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha

तर्पितिषु द्विजाग्रयेषु ज्ञातिसम्बन्धिबन्धुषु । दीनान्धकृपणे वापि तदा भरतसत्तम,भरतश्रेष्ठ] भारत! उस यज्ञमें श्रेष्ठ ब्राह्मणों, जातिवालों, सम्बन्धियों, बन्धु-बान्धवों, अन्धों तथा दीन-दरिद्रोंके तृप्त हो जानेपर जब युधिष्ठिरके महान्‌ दानका चारों ओर शोर हो गया और धर्मराजके मस्तकपर फूलोंकी वर्षा होने लगी उसी समय वहाँ एक नेवला आया। अनघ! उसकी आँखें नीली थीं और उसके शरीरके एक ओरका भाग सोनेका था। पृथ्वीनाथ! उसने आते ही एक बार वज्रके समान भयंकर गर्जना की

Vaiśaṃpāyana uvāca: tarpiteṣu dvijāgryeṣu jñāti-sambandhi-bandhuṣu | dīnāndha-kṛpaṇe vāpi tadā bharata-sattama ||

Vaiśaṃpāyana berkata: Setelah para Brahmana terunggul dipuaskan, demikian juga kaum kerabat, sanak saudara dan sahabat—bahkan orang miskin, yang buta dan yang papa—maka, wahai yang terbaik dalam keturunan Bharata, pada saat itu juga (ketika kemasyhuran derma besar Yudhiṣṭhira tersebar ke segala penjuru dan bunga-bunga seakan turun menghujani kepala Dharmarāja), seekor musang luwak (mongoose) datang ke sana. Wahai yang tak bercela, matanya biru, dan sebelah tubuhnya berwarna emas. Wahai penguasa bumi, sebaik sahaja tiba, ia mengaum sekali, menggerunkan bagaikan halilintar.

तर्पितेषुwhen (they were) satisfied
तर्पितेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतर्पित (तृप्-धातु, क्त)
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
द्विजाग्रयेषुamong the foremost Brahmins
द्विजाग्रयेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्विजाग्रय
FormMasculine, Locative, Plural
ज्ञाति-सम्बन्धि-बन्धुषुamong kinsmen, relations, and friends
ज्ञाति-सम्बन्धि-बन्धुषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबन्धु
FormMasculine, Locative, Plural
दीन-अन्ध-कृपणेin the poor, the blind, and the miserly (people)
दीन-अन्ध-कृपणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृपण
FormMasculine, Locative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
भरतसत्तमO best of the Bharatas
भरतसत्तम:
TypeNoun
Rootभरतसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)
M
mongoose (nakula)
B
Brahmins (dvija)
K
kinsmen/relations/friends (jñāti-sambandhi-bandhu)
T
the poor, blind, and destitute (dīna-andha-kṛpaṇa)
F
flowers raining (puṣpa-vṛṣṭi)