Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)

कालो महांस्त्वतीतो मे शूरसूनुमपश्यत: । बलदेवं च कौरव्य तथान्यान्‌ वृष्णिपुज्वान्‌,निष्पाप कुरुनन्दन! इस सभाभवनके रमणीय एवं पवित्र स्थान स्वर्गके समान सुखद हैं। यहाँ तुम्हारे साथ रहते हुए बहुत दिन बीत गये। इतने दिनोंतक मैं अपने पिता शूरसेनकुमार वसुदेवजीका दर्शन न कर सका। भैया बलदेव तथा अन्यान्य वृष्णिवंशके श्रेष्ठ पुरुषोंके भी दर्शनसे वंचित रहा। अतः अब मैं द्वारकापुरीको जाना चाहता हूँ। पुरुषप्रवर! तुम्हें भी मेरे इस यात्रासम्बन्धी प्रस्तावको सहर्ष स्वीकार करना चाहिये

vāyudeva uvāca |

kālo mahāṁs tv atīto me śūrasūnum apaśyataḥ |

baladevaṁ ca kauravya tathānyān vṛṣṇipuṅgavān |

niṣpāpa kurunandana |

idaṁ sabhābhavanaṁ ramyaṁ ca pavitraṁ ca svargavat sukhadam |

atra tvayā saha vasan bahavo divasā vyatītāḥ |

etāvadbhir divasair ahaṁ pitaram śūrasenakumāraṁ vasudevaṁ draṣṭuṁ na śakto 'bhavam |

bhrātaraṁ baladevaṁ cānyāṁś ca vṛṣṇivaṁśasya śreṣṭhān puruṣān adarśanena vihīnaḥ |

atas tv idānīṁ dvārakāpurīṁ gantum icchāmi |

puruṣapravara tvam api mama yātrāprastāvaṁ saharṣaṁ pratigṛhṇīyāḥ ||

Vāyudeva berkata: “Telah lama masa berlalu bagiku, wahai Kaurava, tanpa melihat putera Śūrasena—Vasudeva—juga tanpa melihat Baladeva, dan para wira terunggul lain dari keturunan Vṛṣṇi. Wahai yang tidak berdosa, kebanggaan kaum Kuru, balairung perhimpunan ini indah dan suci, menyenangkan bagaikan syurga; tinggal di sini bersamamu, banyak hari telah berlalu. Namun sepanjang waktu itu aku tidak dapat menatap ayahandaku Vasudeva, sang putera Śūrasena, dan aku terhalang daripada melihat saudaraku Baladeva serta para lelaki terbaik dari kaum Vṛṣṇi. Oleh itu kini aku ingin pergi ke kota Dvārakā. Wahai insan terunggul, engkau juga patut menerima dengan gembira cadanganku tentang perjalanan ini.”

कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
महान्great, long
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अतीतःpassed (by), elapsed
अतीतः:
TypeVerb
Rootअति-इ (अत्येति)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
शूरसूनुम्the son of Śūra (Vasudeva)
शूरसूनुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूरसूनु
FormMasculine, Accusative, Singular
अपश्यतःwhile (I was) not seeing
अपश्यतः:
TypeVerb
Rootदृश् (पश्यति)
FormGenitive, Singular, शतृ (present active participle)
बलदेवम्Baladeva
बलदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootबलदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौरव्यO Kauravya (descendant of Kuru)
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Vocative, Singular
तथाlikewise, also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अन्यान्other
अन्यान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Accusative, Plural
वृष्णिपुङ्गवान्the foremost among the Vṛṣṇis
वृष्णिपुङ्गवान्:
Karma
TypeNoun
Rootवृष्णिपुङ्गव
FormMasculine, Accusative, Plural
निष्पापO sinless one
निष्पाप:
TypeAdjective
Rootनिष्पाप
FormMasculine, Vocative, Singular
कुरुनन्दनO joy of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva (Vāyu)
V
Vasudeva (Śūrasūnu, Śūrasenakumāra)
B
Baladeva
K
Kaurava (addressed person)
K
Kurunandana (addressed person)
V
Vṛṣṇis (Vṛṣṇivaṁśa)
S
Sabhābhavana (assembly-hall)
S
Svarga (heaven, as comparison)
D
Dvārakāpurī (Dvārakā)