Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Āśramamaṇḍala-darśana and Ṛṣi-samāgama

Observation of the Hermitage Precinct and the Assembly of Sages

जनमेजयने कहा--ब्रह्मन! यदि वरदायक भगवान्‌ व्यास मुझे भी मेरे पिताका उसी रूप, वेश और अवस्थामें दर्शन करा दें तो मैं आपकी बतायी हुई सारी बातोंपर विश्वास कर सकता हूँ। उस अवस्थामें मैं कृतार्थ होकर दृढ़ निश्चयको प्राप्त हो जाऊँगा। इससे मेरा अत्यन्त प्रिय कार्य सिद्ध होगा। आज मुनिश्रेष्ठ व्यासजीके प्रसादसे मेरी इच्छा भी पूर्ण होनी चाहिये ।। सौतिरुवाच इत्युक्तवचने तस्मिन्‌ नृपे व्यास: प्रतापवान्‌ । प्रसादमकरोद्‌ धीमानानयच्च परीक्षितम्‌,सौति कहते हैं--राजा जनमेजयके इस प्रकार कहनेपर परम प्रतापी बुद्धिमान महर्षि व्यासने उनपर भी कृपा की। उन्होंने राजा परीक्षित्‌को उस यज्ञभूमिमें बुला दिया

janamejaya uvāca—brahman! yadi varadāyakaḥ bhagavān vyāsaḥ mama api me pituḥ tasyaiva rūpa-veśa-avasthābhiḥ darśanaṃ kārayet, tadāhaṃ bhavatā uktāḥ sarvāḥ kathāḥ prati viśvāsaṃ kartum śaknomi. tasmin avasthāyāṃ kṛtārthaḥ san dṛḍha-niścayaṃ prāpsyāmi; tena mama atyanta-priyaṃ kāryaṃ siddhyet. adya muniśreṣṭha-vyāsa-prasādāt mama icchā api pūrṇā bhavitum arhati. sūtir uvāca—ity ukta-vacane tasmin nṛpe vyāsaḥ pratāpavān dhīmān tasmai prasādam akarot, ānayat ca parīkṣitam (yajñabhūmau).

Janamejaya berkata: “Wahai Brahmana, jika Tuhan Vyāsa, yang mengurniakan anugerah, memperlihatkan kepadaku juga ayahandaku dalam rupa, pakaian, dan keadaan yang sama, maka barulah aku dapat mempercayai segala yang engkau ceritakan. Dalam keadaan itu aku akan berasa tercapai dan memperoleh keyakinan yang teguh; urusan yang paling kuingini akan berhasil. Hari ini, dengan rahmat resi termulia Vyāsa, hasratku juga patut disempurnakan.” Sauti berkata: Setelah raja berkata demikian, Vyāsa yang perkasa dan bijaksana menunjukkan belas kasih, lalu memanggil Parīkṣit ke gelanggang yajña.

सौतिःSauti (Ugraśravas)
सौतिः:
Karta
TypeNoun
Rootसौति
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तवचनेwhen (he) had spoken these words / upon these words being spoken
उक्तवचने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउक्तवचन
FormMasculine, Locative, Singular
वचनेin the statement/words
वचने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Locative, Singular
तस्मिन्in/at that (time/person)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Locative, Singular
नृपेin the king (i.e., when the king spoke)
नृपे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Locative, Singular
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतापवान्mighty, powerful
प्रतापवान्:
TypeAdjective
Rootप्रतापवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रसादम्favor, grace
प्रसादम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormMasculine, Accusative, Singular
अकरोत्made, bestowed
अकरोत्:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
धीमान्wise
धीमान्:
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
आनयत्brought, summoned
आनयत्:
TypeVerb
Rootनी
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
परीक्षितम्Parīkṣit
परीक्षितम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरीक्षित्
FormMasculine, Accusative, Singular

जनमेजय उवाच

J
Janamejaya
V
Vyāsa (Kṛṣṇa Dvaipāyana)
P
Parīkṣit
S
Sauti (Ugraśravas)
Y
yajñabhūmi (sacrificial ground)

Educational Q&A

The passage highlights how conviction (dṛḍha-niścaya) often arises from direct experience (darśana) granted through the grace (prasāda) of a realized sage. It also underscores reverence for lineage and the ethical desire to ground belief in trustworthy, sanctifying encounter rather than mere hearsay.

During Janamejaya’s sacrificial setting, he requests that Vyāsa grant him a vision of his deceased father Parīkṣit in the same form and condition. Sauti reports that Vyāsa, pleased, shows favor and summons Parīkṣit to the sacrificial ground.