Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Vidura’s Message to Dhṛtarāṣṭra: Authorization for Dāna and Public Welfare (विदुरवाक्यम्—दानानुज्ञा)

भार्या समभवद्‌ यस्य नर्मदा सरितां वरा | सो<स्मिन्नरण्ये नृपतिस्तपस्तप्त्वा दिवं गत:,नरेश्वर! मान्धाताके पुत्र पुरुकुत्सने भी, सरिताओंमें श्रेष्ठ नर्मदा जिनकी पत्नी हुई थी, इसी वनमें तपस्या करके बहुत बड़ी सिद्धि प्राप्त की थी। यहीं तपस्या करके वे नरेश स्वर्गलोकमें गये थे

bhāryā samabhavad yasya narmadā saritāṃ varā | so 'sminn araṇye nṛpatis tapas taptvā divaṃ gataḥ || nareśvara māndhātāke putra purukutsena hi saritāṃ śreṣṭhā narmadā yasyā bhāryā babhūva | sa ihaiva vane tapasyā mahāṃ siddhiṃ prāptavān | ihaiva tapasyā kṛtvā sa nṛpaḥ svargalokaṃ gataḥ ||

Nārada berkata: “Raja yang baginya Narmadā—yang terbaik antara segala sungai—menjadi isteri, telah bertapa di rimba ini juga lalu naik ke syurga. Wahai tuan manusia, dialah Purukutsa, putera Māndhātṛ. Di sinilah dia menjalani tapa, mencapai siddhi yang besar, dan dari sinilah dia pergi ke alam langit.”

भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
समभवत्became
समभवत्:
TypeVerb
Rootसम्+भू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
यस्यwhose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
नर्मदाNarmadā (river)
नर्मदा:
Karta
TypeNoun
Rootनर्मदा
FormFeminine, Nominative, Singular
सरिताम्of rivers
सरिताम्:
TypeNoun
Rootसरित्
FormFeminine, Genitive, Plural
वराbest, excellent
वरा:
TypeAdjective
Rootवर
FormFeminine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अरण्येin the forest
अरण्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअरण्य
FormNeuter, Locative, Singular
नृपतिःking
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Nominative, Singular
तपःausterity, penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
तप्त्वाhaving performed (austerity)
तप्त्वा:
TypeVerb
Rootतप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for ktvā)
दिवम्to heaven
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (दिव)
FormFeminine, Accusative, Singular
गतःgone
गतः:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
N
Narmadā (river/goddess)
P
Purukutsa
M
Māndhātṛ
A
Araṇya (the forest/this forest)
S
Svarga (heaven)