Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Cyavana Explains His Tests; Kuśika Seeks Brāhmaṇya for His Line (च्यवन–कुशिक संवादः)

ततः स राजा च्यवनं मधुपर्क यथाविधि । ग्राहयामास चाव्यग्रो महात्मा नियतव्रत:,इसके बाद नियमतः व्रत पालन करनेवाले महामनस्वी राजा कुशिकने शान्तभावसे च्यवन मुनिको विधिपूर्वक मधुपर्क भोजन कराया

tataḥ sa rājā cyavanaṃ madhuparkaṃ yathāvidhi | grāhayāmāsa cāvyagro mahātmā niyatavrataḥ ||

Bhīṣma berkata: Kemudian raja itu—berjiwa besar dan teguh pada nazarnya—tanpa gelisah, mempersilakan resi Cyavana menikmati madhuparka menurut tata ritual yang semestinya. Peristiwa ini menonjolkan dharma seorang raja yang terzahir sebagai layanan tetamu yang berdisiplin dan khidmat penuh hormat kepada tamu yang mulia.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
च्यवनम्Chyavana (sage)
च्यवनम्:
Karma
TypeNoun (proper name)
Rootच्यवन
FormMasculine, Accusative, Singular
मधुपर्कम्madhuparka (honey-mixture offering)
मधुपर्कम्:
Karma
TypeNoun
Rootमधुपर्क
FormMasculine, Accusative, Singular
यथा-विधिaccording to rule, duly
यथा-विधि:
TypeIndeclinable
Rootयथाविधि
ग्राहयामासcaused (him) to take; made (him) partake
ग्राहयामास:
TypeVerb
Rootग्रह् (गृह्णाति) (causative: ग्राहयति)
FormPerfect (periphrastic), Third, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अव्यग्रःunagitated, calm
अव्यग्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यग्र
FormMasculine, Nominative, Singular
महात्माgreat-souled
महात्मा:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नियत-व्रतःof restrained/observed vows; steadfast in vows
नियत-व्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootनियतव्रत
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
C
Cyavana (sage)
T
the king (Kushika, per the accompanying Hindi gloss)
M
madhuparka (ritual offering)

Educational Q&A

Royal dharma is shown through disciplined, rule-abiding hospitality: honoring a worthy guest (especially a sage) with prescribed rites, performed calmly and without negligence.

The king respectfully offers the sage Cyavana the madhuparka and ensures he partakes of it according to proper ritual procedure, demonstrating reverence and self-controlled conduct.