Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

च्यवन-कुशिक-संवादः

Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions

भीष्म उवाच त्रिषु वर्णेषु ये पुत्रा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर । वर्णयोश्ष द्वयो: स्यातां यौ राजन्यस्य भारत,भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! ब्राह्मणके क्षत्रिय, वैश्य और शूद्र--इन तीन वर्णोंकी स्त्रियोंसे जो पुत्र उत्पन्न होते हैं वे तीन प्रकारके अपध्वंसज कहे गये हैं। भारत! क्षत्रियके वैश्य और शूद्र जातिकी स्त्रियोंसे जो पुत्र होते हैं वे दो प्रकारके अपध्वंसज हैं, तथा वैश्यके शूद्र-जातिकी स्त्रीसे जो पुत्र होता है वह भी एक अपध्वंसज है। इन सबका इसी प्रकरणमें दिग्दर्शन कराया गया है। इस प्रकार ये छ: अपध्वंसज अर्थात्‌ अनुलोम पुत्र कहे गये हैं। अब 'अपसद अर्थात्‌ प्रतिलोम' पुत्रोंका वर्णन सुनो

bhīṣma uvāca |

triṣu varṇeṣu ye putrā brāhmaṇasya yudhiṣṭhira |

varṇayoś ca dvayoḥ syātāṃ yau rājanyasya bhārata ||

Bhishma berkata: “Wahai Yudhishthira, anak-anak lelaki yang lahir bagi seorang Brahmana daripada wanita tiga varṇa—Kshatriya, Vaishya dan Shudra—hendaklah difahami sebagai tiga jenis (dalam pengelasan ini). Dan wahai Bharata, anak-anak lelaki seorang Kshatriya (rājanya) daripada wanita dua varṇa yang lebih rendah daripadanya adalah dua jenis.”

भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्रिषुin/among three
त्रिषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
वर्णेषुin the varnas/classes
वर्णेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Locative, Plural
येwho/which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्राह्मणस्यof a Brahmin
ब्राह्मणस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Singular
युधिष्ठिरO Yudhishthira
युधिष्ठिर:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular
वर्णयोःof (two) varnas/classes
वर्णयोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Genitive, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
द्वयोःof two
द्वयोः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine/Neuter, Genitive, Dual
स्याताम्would be / may be (two)
स्याताम्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Dual, Parasmaipada
यौwhich two / the two who
यौ:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Dual
राजन्यस्यof a Kshatriya (royal class)
राजन्यस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्य
FormMasculine, Genitive, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
Y
Yudhishthira
B
Bharata (epithet of Yudhishthira)
B
Brahmin (brāhmaṇa)
K
Kshatriya (rājanya)
V
Varṇa