Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)

पराशर उवाच प्रसाद्येह पुरा शर्व मनसाचिन्तयं नृप । महातपा महातेजा महायोगी महायशा:,पराशरजीने कहा--नरेश्वर! पूर्वकालमें यहाँ मैंने महादेवजीको प्रसन्न करके मन-ही- मन उनका चिन्तन आरम्भ किया। मेरी इस तपस्याका उद्देश्य यह था कि मुझे महेश्वरकी कृपासे महातपस्वी, महातेजस्वी, महायोगी, महायशस्वी, दयालु, श्रीसम्पन्न एवं ब्रह्मनिष्ठ वेदव्यासनामक मनोवांछित पुत्र प्राप्त हो

parāśara uvāca | prasādyeha purā śarvaṁ manasā cintayaṁ nṛpa | mahātapā mahātejā mahāyogī mahāyaśāḥ |

Parāśara berkata: “Wahai raja, dahulu kala di tempat ini juga, setelah aku memperkenankan Śarva (Śiva), aku mula merenungkan baginda dalam batin. Melalui tapa dan bhakti yang mendalam itu, aku memohon rahmat Tuhan—agar dikurniakan seorang putera idaman: yang memiliki tapa yang agung, sinar rohani yang besar, penguasaan yoga, dan kemasyhuran yang berkekalan.”

पराशरःParāśara
पराशरः:
Karta
TypeNoun
Rootपराशर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रसाद्यhaving propitiated / having pleased
प्रसाद्य:
TypeVerb
Rootप्रसादय् (प्र + सद्/साद् caus.)
FormAbsolutive (त्वा/ल्यप्), ल्यप् (य), Active
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
पुराformerly / earlier
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
शर्वम्Śarva (Śiva)
शर्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootशर्व
FormMasculine, Accusative, Singular
मनसाwith the mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
चिन्तयन्meditating / thinking (upon)
चिन्तयन्:
TypeVerb
Rootचिन्तय्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
महातपाःone of great austerity
महातपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातपस्
FormMasculine, Nominative, Singular
महातेजाःone of great splendor
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
महायोगीa great yogin
महायोगी:
Karta
TypeAdjective
Rootमहायोगिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महायशाःone of great fame
महायशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहायशस्
FormMasculine, Nominative, Singular

पराशर उवाच

P
Parāśara
Ś
Śarva (Śiva)
N
nṛpa (the king addressed)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical-spiritual principle that disciplined austerity (tapas) combined with inward contemplation and devotion can invite divine grace, leading to elevated outcomes—here, the aspiration for an exceptional, dharma-aligned progeny.

Parāśara narrates to a king that he once propitiated Śiva (Śarva) and began meditating upon him mentally, describing the intended fruit of that practice: the granting of a highly accomplished and illustrious son.