Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

एतावन्मात्रमेतद्धि भूतानां प्राज्ञलक्षणम्‌ | कालयुक्तो5प्युभयविच्छेषं॑ युक्त समाचरेत्‌,प्राणियोंकी बुद्धिमत्ताकी यही पहचान है कि वे धर्मके फलमें विश्वास करके उसके आचरणमें लग जायँ। जिसे कर्तव्य-अकर्तव्य दोनोंका ज्ञान है, उस पुरुषको चाहिये कि प्रतिकूल प्रारब्धसे युक्त होकर भी यथायोग्य धर्मका ही आचरण करे

etāvanmātram etaddhi bhūtānāṁ prājñalakṣaṇam | kālayukto 'py ubhayaviccheṣaṁ yuktaḥ samācaret |

Bhishma berkata: “Sebegini sahajalah tanda kebijaksanaan pada makhluk: mereka percaya akan buah dharma lalu menumpukan diri pada amalannya. Walaupun terikat oleh waktu dan takdir yang tidak memihak, orang yang dapat membezakan apa yang patut dilakukan dan apa yang tidak patut dilakukan hendaklah tetap bertindak dengan wajar—memilih dharma dan mengamalkannya setakat yang diizinkan keadaan.”

{'etāvanmātram''only this much
{'etāvanmātram':
to this extent alone', 'etat''this (teaching/point)', 'hi': 'indeed
to this extent alone', 'etat':
for', 'bhūtānām''of beings
for', 'bhūtānām':
of living creatures', 'prājña-lakṣaṇam''mark/sign of the wise
of living creatures', 'prājña-lakṣaṇam':
characteristic of discernment', 'kāla-yuktaḥ''joined with time
characteristic of discernment', 'kāla-yuktaḥ':
subject to circumstances/time (often implying fate/adversity)', 'api''even
subject to circumstances/time (often implying fate/adversity)', 'api':
although', 'ubhaya''both (twofold)', 'viccheṣam': 'distinction
although', 'ubhaya':
separation (herebetween two alternatives)', 'yuktaḥ': 'fit
separation (here:
appropriate', 'samācaret''should practice/perform
appropriate', 'samācaret':

भीष्म उवाच

B
Bhishma