Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

५१६ उपकार:--उपकार करनेवाले, ५१७ प्रिय:--भक्तोंके प्रेमास्पद, ५१८ सर्व:-- सर्वस्वरूप, ५१९ कनक:--सुवर्णस्वरूप, ५२० काञ्चनच्छवि:--काञ्चनके समान कमनीय कान्तिवाले, ५२१ नाभि:--समस्त भुवनका मध्यदेशरूप, ५२२ नन्दिकर:-- आनन्द देनेवाले, ५२३ भावः--श्रद्धा-भक्तिस्वरूप, ५२४ पुष्करस्थपति:--ब्रह्माण्डरूपी पुष्करका निर्माण करनेवाले, ५२५ स्थिर:--स्थिरस्वरूप ।। द्वादशस्त्रासनश्षाद्यो यज्ञो यज्ञसमाहित: । नक्तं कलिश्न कालश्न मकर: कालपूजित:,५२६ द्वादश:--ग्यारह रुद्रोंसे श्रेष्ठ बारहवें रुद्र, ५२७ त्रासन:--संहारकारी होनेके कारण भयजनक, ५२८ आद्यः--सबके आदि कारण, ५२९ यज्ञ:--यज्ञपुरुष, ५३० यज्ञसमाहित:--यज्ञमें उपस्थित रहनेवाले, ५३१ नक्तम्‌--प्रलयकालकी रात्रिस्वरूप, ५३२ कलि:--कलिके स्वरूप, ५३३ काल:--सबको अपना ग्रास बनानेवाले कालरूप, ५३४ मकर:--मकराकार शिशुमार चक्र, ५३५ कालपूजितः--काल अर्थात्‌ मृत्युके द्वारा पूजित

upakāraḥ priyaḥ sarvaḥ kanakaḥ kāñcanacchaviḥ | nābhiḥ nandikaraḥ bhāvaḥ puṣkarasthapatiḥ sthiraḥ || dvādaśas trāsanaś cādyo yajño yajñasamāhitaḥ | naktaṃ kaliś ca kālaś ca makaraḥ kālapūjitaḥ ||

Vāyu berkata: “Dia ialah Kebajikan itu sendiri, yang dikasihi para bhakta, Yang Maha Segala; keemasan pada hakikatnya dan berseri dengan kilau emas yang indah. Dialah Pusar—tanah pusat segala alam—pemberi sukacita, jelmaan iman dan bhakti, arkitek yang membentuk kosmos laksana teratai, dan Yang Tidak Tergoncang. Dialah Yang Kedua Belas (terunggul antara para Rudra), Si Penggetar yang membawa pralaya, Punca Pertama, Yajña-Puruṣa yang bersemayam dalam korban suci. Dialah Malam pembubaran kosmik, roh Kali, Masa yang menelan segala, Makara (makhluk samudra/putaran kosmik), dan Dia yang dihormati oleh Masa—yakni Maut.”

द्वादशःthe twelfth (one)
द्वादशः:
Karta
TypeAdjective
Rootद्वादश
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रासनःthe terrifying one; frightener
त्रासनः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रासन
FormMasculine, Nominative, Singular
आद्यःthe primordial; first
आद्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootआद्य
FormMasculine, Nominative, Singular
यज्ञःYajña; the sacrificial personification
यज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
यज्ञसमाहितःabsorbed in/attending the sacrifice
यज्ञसमाहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमाहित
FormMasculine, Nominative, Singular
नक्तम्by night; at night
नक्तम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनक्तम्
Formtrue
कलिःKali (strife/degeneration personified)
कलिः:
Karta
TypeNoun
Rootकलि
FormMasculine, Nominative, Singular
कालःTime; Death
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
मकरःMakara (crocodile/sea-monster)
मकरः:
Karta
TypeNoun
Rootमकर
FormMasculine, Nominative, Singular
कालपूजितःworshipped by Time/Death; revered by Kāla
कालपूजितः:
Karta
TypeAdjective
Rootपूजित
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
R
Rudras (eleven Rudras; the 'twelfth' as supreme)
Y
Yajña (sacrifice / Yajña-Puruṣa)
K
Kali
K
Kāla (Time/Death)
M
Makara
P
Puṣkara (lotus/cosmic lotus imagery)