Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

पन्थान: सर्वनेतारो यज्ञवाहा: सनातना: । पितृपैतामहीं गुर्वीमुद्गहन्ति धुरं सदा,ब्राह्मण ही सबके पथप्रदर्शक, नेता और सनातन यज्ञ-निर्वाहक हैं। वे बाप-दादोंकी चलायी हुई भारी धर्म-मर्यादाका भार सदा वहन करते हैं

panthānaḥ sarva-netāro yajña-vāhāḥ sanātanāḥ | pitṛ-paitāmahīṁ gurvīm udgahnanti dhuraṁ sadā ||

Bhīṣma berkata: “Kaum Brahmin ialah penunjuk jalan bagi semua—pemimpin dan pemikul tradisi yajña yang kekal. Mereka sentiasa memikul beban berat tata dharma yang diwariskan oleh bapa dan datuk-nenek.”

पन्थानःpaths / ways
पन्थानः:
Karta
TypeNoun
Rootपथिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वनेतारःleaders of all (guides of everyone)
सर्वनेतारः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वनेतृ
FormMasculine, Nominative, Plural
यज्ञवाहाःbearers/performers of sacrifice
यज्ञवाहाः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्ञवाह
FormMasculine, Nominative, Plural
सनातनाःeternal, ancient
सनातनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसनातन
FormMasculine, Nominative, Plural
पितृपैतामहींancestral (of fathers and grandfathers)
पितृपैतामहीं:
Karma
TypeAdjective
Rootपितृपैतामह
FormFeminine, Accusative, Singular
गुर्वीम्heavy, weighty
गुर्वीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुरु
FormFeminine, Accusative, Singular
उद्गहन्तिthey bear / carry (up)
उद्गहन्ति:
TypeVerb
Rootउद् + गह्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
धुरम्burden, yoke-load
धुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootधुर्
FormFeminine, Accusative, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
Brahmins (brāhmaṇāḥ)
Y
Yajña (sacrifice)
A
Ancestral forefathers (pitṛ, pitāmaha)

Educational Q&A

The verse presents Brahmins as custodians of dharma and Vedic sacrificial culture: they guide society and uphold an inherited, demanding moral-religious responsibility across generations.

In Anushasana Parva, Bhishma instructs on dharma and social-religious duties. Here he emphasizes the Brahmin’s traditional role as teacher/guide and as one who sustains yajña and ancestral norms.