Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

महर्षि: कपिलाचार्य: कृतज्ञों मेदिनीपति: । त्रिपदखस्रिदशाध्यक्षो महाशुड्र: कृतान्तकृत्‌,५३१ महर्षि: कपिलाचार्य:-सांख्यशास्त्रके प्रणेता भगवान्‌ कपिलाचार्य, ५३२ कृतज्ञ:-अपने भक्तोंकी सेवाको बहुत मानकर अपनेको उनका ऋणी समझनेवाले, ५३३ मेदिनीपति:-पृथ्वीके स्वामी, ५३४ त्रिपद:-त्रिलोकीरूप तीन पैरोंवाले विश्वरूप, ५३५ त्रिदशाध्यक्ष:-देवताओंके स्वामी, ५३६ महाशुड्र:-मत्स्यावतारमें महान्‌ सींग धारण करनेवाले, ५३७ कृतान्तकृत्‌-स्मरण करनेवालोंके समस्त कर्मोंका अन्त करनेवाले

mahārṣiḥ kapilācāryaḥ kṛtajño medinīpatiḥ | tripad tridaśādhyakṣo mahāśṛṅgī kṛtāntakṛt ||

Bhīṣma berkata: Dialah Mahārṣi Kapila, guru yang dimuliakan; Kṛtajña, Yang Mensyukuri—yang menganggap khidmat para bhakta sebagai hutang budi; Medinīpati, Tuhan pemilik bumi; Tripada, wujud kosmik berkaki tiga yang meliputi tiga dunia; Tridaśādhyakṣa, penguasa para dewa; Mahāśṛṅga, Yang Bertanduk Agung; dan Kṛtāntakṛt, Yang Mengakhiri—yang membawa segala perbuatan menuju penghentian.

महर्षिःgreat sage
महर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
कपिलाचार्यःKapila, the teacher
कपिलाचार्यः:
Karta
TypeNoun
Rootकपिलाचार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतज्ञःgrateful
कृतज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
मेदिनीपतिःlord of the earth
मेदिनीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमेदिनीपति
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिपदःthree-stepped / having three strides
त्रिपदः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिपद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिदशाध्यक्षःoverlord of the gods
त्रिदशाध्यक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिदशाध्यक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
महाशूद्रःthe great Śūdra (epithet)
महाशूद्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाशूद्र
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतान्तकृत्ender of fate/death; one who brings about the end
कृतान्तकृत्:
Karta
TypeNoun
Rootकृतान्तकृत्
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
Kapila
D
Devas (Tridaśa)
T
Three worlds (Trailokya)