Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)

वेदोक्तः परमो धर्म: स्मृतिशास्त्रगतो5पर: । शिष्टाचीर्णो पर: प्रोक्तस्त्रयो धर्मा: सनातना:

vedoktaḥ paramo dharmaḥ smṛtiśāstragato 'paraḥ | śiṣṭācīrṇo paraḥ proktas trayo dharmāḥ sanātanāḥ ||

Śrī Maheśvara bersabda: “Dharma yang tertinggi ialah dharma yang diperintahkan oleh Veda. Seterusnya ialah dharma yang terdapat dalam Smṛti-śāstra, selaras dengan Veda. Yang ketiga ialah dharma yang diamalkan oleh insan beradab dan teladan (śiṣṭa). Tiga dharma ini bersifat kekal.”

वेदोक्तःenjoined in the Veda
वेदोक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेदोक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
परमःsupreme
परमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःdharma; duty; law
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतिशास्त्रगतःfound in the Smṛti-śāstra
स्मृतिशास्त्रगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्मृतिशास्त्रगत
FormMasculine, Nominative, Singular
अपरःanother; the second
अपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Singular
शिष्टाचीर्णःpractised by the learned/virtuous (śiṣṭas)
शिष्टाचीर्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootशिष्टाचीर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
परःanother; the third
परः:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रोक्तःsaid; declared
प्रोक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-वच्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
त्रयःthree
त्रयः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्माःdharmas; duties/laws
धर्माः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Plural
सनातनाःeternal; perennial
सनातनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसनातन
FormMasculine, Nominative, Plural

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrī Maheśvara (Śiva)
V
Veda
S
Smṛti-śāstra
Ś
Śiṣṭa (exemplary persons)

Educational Q&A

Dharma is presented as having three enduring authorities: (1) Vedic injunctions as the highest standard, (2) Smṛti-śāstras insofar as they accord with the Veda, and (3) the lived conduct of exemplary, well-formed people (śiṣṭācāra) as a practical guide when applying dharma in society.

In Anuśāsana Parva’s instruction-focused setting, Śrī Maheśvara speaks as a teacher of dharma, classifying the recognized bases of righteous conduct—scripture (Veda), tradition (Smṛti), and the normative practice of the virtuous (śiṣṭācāra)—to guide ethical decision-making.