Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

ट्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सो5भवन्नूष: । मयूर इति विख्यात: श्रीमान्‌ यस्तु महासुर:

Vaiśampāyana uvāca — Drumaseṇa iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so ’bhavan nṛpaḥ | Mayūra iti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ | Ayaḥśirā Aśvaśirā vīryavān Ayaḥśaṅkuḥ Gaganamūrdhā ca vegavān—rājan—ime pañca parākrama-mahā-daityāḥ Kekaya-deśasya pradhāna-pradhāna-mahātmā-rājā-rūpeṇa utpannāḥ |

Vaiśampāyana berkata: “Wahai raja, seorang yang masyhur dalam kalangan asura sebagai Drumaseṇa telah lahir di bumi sebagai pemerintah manusia. Dan asura agung yang gemilang, dikenali sebagai Mayūra, juga mengambil kelahiran di sini. Wahai raja, lima daitya besar yang perkasa—Ayaḥśirā, Aśvaśirā, Ayaḥśaṅku yang gagah, Gaganamūrdhā, dan yang pantas laksana angin—telah lahir di negeri Kekaya sebagai raja-raja utamanya yang berjiwa luhur. Demikianlah kisah ini memperlihatkan bagaimana makhluk bukan manusia yang berkuasa memasuki salasilah raja-raja, membentuk dunia politik yang kelak terjerat dalam pertikaian agung; dan ia juga menyiratkan amaran etika bahawa kecenderungan batin (daiva/āsurī) dapat menjelma melalui kuasa duniawi dan kedaulatan.”

द्रुमसेनःDrumasena (name)
द्रुमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
ख्यातःknown, famed
ख्यातः:
TypeAdjective
Rootख्या
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became, was born/appeared
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
नूषःNūṣa (name)
नूषः:
Karta
TypeNoun
Rootनूष
FormMasculine, Nominative, Singular
मयूरःMayūra (name)
मयूरः:
Karta
TypeNoun
Rootमयूर
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
विख्यातःwell-known
विख्यातः:
TypeAdjective
Rootवि-ख्या
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
श्रीमान्splendid, prosperous
श्रीमान्:
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
महासुरःgreat asura/demon
महासुरः:
TypeNoun
Rootमहासुर
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
D
Drumaseṇa
M
Mayūra
A
Ayaḥśirā
A
Aśvaśirā
A
Ayaḥśaṅku
G
Gaganamūrdhā
K
Kekaya-deśa (Kekaya country)

Educational Q&A

The passage underscores that worldly authority can be shaped by deep-seated dispositions: powerful beings with āsuric tendencies may appear as human kings, implying that ethical character—not merely birth or status—determines the moral quality of rule.

Vaiśampāyana continues a catalog of beings (asuras/daityas) who take human birth. Here he states that Drumaseṇa and Mayūra, along with five named daityas, were born as the principal kings of the Kekaya country, linking cosmic lineages to historical polities.