Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Adhyāya 123 — Droṇa’s Pedagogy: Arjuna’s Preeminence, Ekalavya’s Self-Training, and the Bhāsa-Lakṣya Trial

अदित्या विष्णुना प्रीतिर्यथाभूदभिवर्धिता । तथा विष्णुसम: प्रीतिं वर्धयिष्यति ते$र्जुन:

adityā viṣṇunā prītir yathābhūd abhivardhitā | tathā viṣṇusamaḥ prītiṁ vardhayiṣyati te 'rjunaḥ ||

Vaiśampāyana berkata: “Sebagaimana kegembiraan Aditi bertambah oleh Viṣṇu, demikian juga Arjunamu—yang setara dengan Viṣṇu—akan menambah kebahagiaanmu.”

अदित्याby Aditi
अदित्या:
Karana
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Instrumental, Singular
विष्णुनाby Vishnu
विष्णुना:
Karana
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रीतिःjoy; pleasure
प्रीतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रीति
FormFeminine, Nominative, Singular
यथाas; just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अभूत्was; became
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
अभिवर्धिताincreased; augmented
अभिवर्धिता:
TypeVerb
Rootअभि+वृध्
FormFeminine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
तथाso; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
विष्णु-समःequal to Vishnu; Vishnu-like
विष्णु-समः:
Karta
TypeAdjective
Rootविष्णु + सम
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रीतिम्joy; pleasure
प्रीतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रीति
FormFeminine, Accusative, Singular
वर्धयिष्यतिwill increase; will augment
वर्धयिष्यति:
TypeVerb
Rootवृध् (causative: वर्धय-)
FormFuture (Lrt), 3rd, Singular, Parasmaipada
तेof you; your
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Aditi
V
Viṣṇu
A
Arjuna

Educational Q&A

The verse teaches that true prosperity and honor are understood as arising through divine grace and dharmic destiny: a worthy child is portrayed as a boon that increases a mother’s joy, paralleling Aditi’s joy when Viṣṇu manifested for the gods’ welfare.

Vaiśampāyana delivers a prophetic reassurance: the child named Arjuna will be Viṣṇu-like and will increase the listener’s happiness, just as Viṣṇu once increased Aditi’s joy—an allusion to Viṣṇu’s beneficent intervention for cosmic order.