Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

नियोगप्रसङ्गः — The Niyoga Episode: Births of Dhṛtarāṣṭra, Pāṇḍu, and Vidura

दर्शयामास राजेन्द्र पुरा पौरवनन्दन । द्यौस्तदा तां तु दृष्टवैव गां गजेन्द्रेन्द्रविक्रम

vaiśampāyana uvāca | darśayāmāsa rājendra purā pauravanandana | dyauḥ tadā tāṃ tu dṛṣṭvaiva gāṃ gajendrendra-vikrama vṛṣabhake-samāṃ viśālā-netrāṃ mahārāja |

Vaiśampāyana berkata: “Wahai raja, penghibur keturunan Puru, pada zaman silam sang dewi memperlihatkan kepada suaminya Dyau seekor lembu yang gemilang. Wahai baginda yang bermata luas laksana lembu jantan, perkasa seperti raja gajah, sebaik sahaja Dyau memandang lembu itu, dia terpesona akan keunggulannya. Ambingnya penuh susu dan indah; ekor serta kukunya juga elok. Lengkap dengan segala sifat baik dan berwatak terbaik, ia tampak bagaikan khazanah ilahi.”

दर्शयामासshowed (caused to see)
दर्शयामास:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (दर्शन)
Formलिट् (परस्मैपद, periphrastic perfect), 3, singular
आमासdid/was (auxiliary in periphrastic perfect)
आमास:
TypeVerb
Rootअस् (भू)
Formलिट् (periphrastic auxiliary), 3, singular
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (राजन् + इन्द्र)
Formmasculine, vocative, singular
पुराformerly, in olden times
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
पौरवनन्दनO descendant/joy of the Pauravas
पौरवनन्दन:
TypeNoun
Rootपौरवनन्दन (पौरव + नन्दन)
Formmasculine, vocative, singular
द्यौःDyu (a Vasu named Dyu)
द्यौः:
Karta
TypeNoun
Rootद्यौ (द्यौस्)
Formmasculine, nominative, singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formfeminine, accusative, singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
एवjust/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
गाम्cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो
Formfeminine, accusative, singular
गजेन्द्रेन्द्रविक्रमO one whose prowess is like that of the lord of elephants
गजेन्द्रेन्द्रविक्रम:
TypeNoun
Rootगजेन्द्रेन्द्रविक्रम (गज-इन्द्र + इन्द्र + विक्रम)
Formmasculine, vocative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dyau (a Vasu)
P
Puru lineage (Paurava)
T
the goddess (Dyau’s wife; unnamed here)
T
the cow (divine/auspicious cow)