Shloka 102
Adhyaya 71: पुरत्रयवृत्तान्तः—ब्रह्मवरदानम्, मयकृतत्रिपुर-निर्माणम्, विष्णुमाया-धर्मविघ्नः, शिवस्तुति, त्रिपुरदाहोपक्रमः
Devanagari script
प्रकृतिः पुरुषः साक्षात् स्रष्टा हर्ता जगद्गुरो त्राता नेता जगत्यस्मिन् द्विजानां द्विजवत्सल
Transliteration
prakṛtiḥ puruṣaḥ sākṣāt sraṣṭā hartā jagadguro trātā netā jagatyasmin dvijānāṃ dvijavatsala
Translation
Wahai Jagadguru, Engkaulah Prakṛti dan Puruṣa yang nyata dalam wujud terserlah—Engkaulah Pencipta dan Penarik-kembali. Di dunia ini Engkaulah Pelindung dan Pembimbing; wahai pengasih golongan dua-kali-lahir, yang lemah lembut terhadap para brāhmaṇa.
Word by Word
प्रकृतिः (prakṛtiḥ)primordial Nature, Śakti
प्रकृतिः (prakṛtiḥ):
पुरुषः (puruṣaḥ)Conscious Principle, Puruṣa
पुरुषः (puruṣaḥ):
साक्षात् (sākṣāt)directly, in person, verily
साक्षात् (sākṣāt):
स्रष्टा (sraṣṭā)creator
स्रष्टा (sraṣṭā):
हर्ता (hartā)withdrawer/destroyer, reabsorber
हर्ता (hartā):
जगद्गुरो (jagadguro)O teacher of the world
जगद्गुरो (jagadguro):
त्राता (trātā)protector, savior
त्राता (trātā):
नेता (netā)leader, guide
नेता (netā):
जगत्यस्मिन् (jagaty asmin)in this world
जगत्यस्मिन् (jagaty asmin):
द्विजानाम् (dvijānām)of the twice-born (especially brāhmaṇas)
द्विजानाम् (dvijānām):
द्विजवत्सल (dvija-vatsala)affectionate to the twice-born
द्विजवत्सल (dvija-vatsala):
Speaker
Suta Goswami (narrating the Purva-Bhaga account to the sages of Naimisharanya; verse framed as a direct eulogy addressed to Shiva as Jagadguru)