Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

Daily Duties of Brāhmaṇas: Snāna, Sandhyā, Sūrya-hṛdaya, Japa, Tarpaṇa, and the Pañca-mahāyajñas

ऋत्विक्पुत्रो ऽथ पत्नी वा शिष्यो वापि सहोदरः / प्राप्यानुज्ञां विशेषेण जुहुयुर्वा यताविधि

ṛtvikputro 'tha patnī vā śiṣyo vāpi sahodaraḥ / prāpyānujñāṃ viśeṣeṇa juhuyurvā yatāvidhi

Setelah memperoleh keizinan khusus dengan sewajarnya, anak kepada ṛtvik—atau isteri, murid, bahkan saudara kandung—boleh melaksanakan persembahan oblation menurut tata upacara yang ditetapkan.

ṛtvik-putraḥthe priest’s son
ṛtvik-putraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛtvik (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa: ṛtvijaḥ putraḥ
athaor/then
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormNipāta (particle)
patnīthe wife
patnī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpatnī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormNipāta, disjunctive particle
śiṣyaḥthe disciple
śiṣyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormNipāta, disjunctive
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormNipāta, additive particle
sahodaraḥa (full) brother
sahodaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsahodara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
prāpyahaving obtained
prāpya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra√āp (आप् धातु) + lyap (ल्यप्)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यपन्त), having obtained
anujñāmpermission
anujñām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootanujñā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
viśeṣeṇaespecially; in particular
viśeṣeṇa:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā-ekavacana used adverbially (instrumental of manner)
juhuyuḥthey should offer (oblation)
juhuyuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothu (हु धातु)
FormVidhi-liṅ (optative), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; parasmaipada
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormNipāta, option marker
yathāvidhiaccording to rule
yathāvidhi:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + vidhi (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound functioning as adverb

Vyasa (narratorial dharma-instruction context to the sages)

Primary Rasa: shanta

ṛtvij (officiating priest)
P
patnī (wife)
Ś
śiṣya (disciple)

FAQs

This verse is primarily dharma-practical rather than metaphysical: it emphasizes orderly authorization (anujñā) and correct procedure (yatāvidhi) in ritual action, reflecting the Purāṇic view that disciplined karma can support inner purification that later aids Self-knowledge.

No direct meditation technique is taught here; instead, it highlights karma-yoga discipline through properly performed homa under explicit permission, a preparatory ethic often integrated with Shaiva-Vaishnava sādhanā in the Kurma Purana.

It does not explicitly discuss Shiva–Vishnu unity; it presents shared dharmic ritual norms that function across sectarian lines, consistent with the Kurma Purana’s broader synthesis where correct dharma supports devotion and yogic realization.