Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Īśvara-Gītā (continued): Twofold Yoga, Aṣṭāṅga Discipline, Pāśupata Meditation, and the Unity of Nārāyaṇa–Maheśvara

योगस्तु द्विविधो ज्ञेयो ह्यभावः प्रथमो मतः / अपरस्तु महायोगः सर्वयोगोत्तमोत्तमः

yogastu dvividho jñeyo hyabhāvaḥ prathamo mataḥ / aparastu mahāyogaḥ sarvayogottamottamaḥ

Yoga hendaklah difahami sebagai dua jenis. Yang pertama dianggap sebagai “abhāva” — lenyapnya gelora minda dan keterikatan duniawi. Yang kedua ialah Mahāyoga, Yoga Agung, yang tertinggi daripada segala yoga, paling luhur antara yang luhur.

yogaḥyoga
yogaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/विरोधार्थक-अन्वय (particle; adversative/emphatic)
dvividhahtwofold
dvividhah:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootdvi + vidha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (adjective) योगस्य (agreeing with yogaḥ)
jñeyaḥto be known
jñeyaḥ:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण/Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootjñā (धाातु) + ya (कृत्) → jñeya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभविष्यत्कर्तव्यतार्थक-कर्तरि/कर्मणि कृदन्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ज्ञेयः’ = ‘should be known’
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle; causal/emphatic)
abhāvaḥnon-being/absence
abhāvaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roota-bhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prathamaḥfirst
prathamaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying abhāvaḥ)
mataḥconsidered
mataḥ:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण/Predicative)
TypeAdjective
Rootman (धातु) + ta (कृत्) → mata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘मतः’ = ‘is considered’
aparaḥthe other
aparaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying mahāyogaḥ)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
mahāyogaḥthe great yoga
mahāyogaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmahā + yoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (‘महान् योगः’)
sarvayogottamottamaḥthe best of the best among all yogas
sarvayogottamottamaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva + yoga + uttama + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारणार्थ (‘सर्वेषां योगानाम् उत्तमस्यापि उत्तमः’)

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Ishvara Gita

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

K
Kurma
V
Vishnu
I
Ishvara Gita
M
Mahayoga

FAQs

By defining the highest yoga as mahāyoga beyond ordinary practices, the verse points to realization where the mind’s movements subside (abhāva) and awareness rests in the supreme principle—Atman/Ishvara—as the culmination of all yogas.

It outlines a progression: first, a discipline of cessation (abhāva)—stilling distractions, attachments, and mental fluctuations—then the consummating mahāyoga, understood in the Kurma Purana’s Ishvara Gita as the supreme integration leading to liberation.

While not naming Shiva directly, the Ishvara Gita’s framing of mahāyoga as the supreme path aligns with the Purana’s Shaiva-Vaishnava synthesis: the highest yoga culminates in one Ishvara-tattva revered through both Shaiva (Pashupata) and Vaishnava devotion/knowledge.