Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

Genealogies of Yadus and Vṛṣṇis; Navaratha’s Refuge to Sarasvatī; Rise of Sāttvata Tradition; Prelude to Kṛṣṇa-Balarāma Incarnation

भृगुशापच्छलेनैव मानयन् मानुषीं तनुम् / बभूत तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः

bhṛguśāpacchalenaiva mānayan mānuṣīṃ tanum / babhūta tasyāṃ devakyāṃ rohiṇyāmapi mādhavaḥ

Dengan alasan berupa sumpahan Bhṛgu, sambil memuliakan pengambilan jasad manusia, Mādhava pun menzahirkan diri di sana—baik dalam Devakī mahupun juga dalam Rohiṇī.

bhṛgu-śāpa-chalenaby the pretext of Bhṛgu's curse
bhṛgu-śāpa-chalena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbhṛgu + śāpa + chala (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन); तत्पुरुष (determinative): 'by the pretext of Bhṛgu's curse'
evaindeed
eva:
Emphasis marker (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), emphatic particle (अवधारण)
mānayanhonoring/assuming (respecting)
mānayan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootmān (धातु) + śatṛ (कृत् प्रत्यय)
FormPresent active participle (वर्तमानकृदन्त/शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agreeing with subject (Mādhava)
mānuṣīmhuman
mānuṣīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmānuṣī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); adjective qualifying tanum
tanumbody/form
tanum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
babhūtabecame/was born
babhūta:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
tasyāmin her
tasyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
devakyāmin Devakī
devakyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdevakī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
rohiṇyāmin Rohiṇī
rohiṇyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrohiṇī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
apialso/even
api:
Additive marker (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), particle (समुच्चय/अपि = also/even)
mādhavaḥMādhava (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
mādhavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmādhava (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)

Sūta (narrator) recounting the avatāra account to the sages (Naimiṣāraṇya frame)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

B
Bhṛgu
M
Mādhava (Vishnu)
D
Devakī
R
Rohiṇī

FAQs

It implies the Supreme (Mādhava) can freely assume limiting human embodiment without losing divinity—suggesting the transcendent Self remains unchanged even when appearing within prakṛti as an avatāra.

No specific practice is prescribed in this verse; its yogic implication is contemplative—meditating on avatāra as īśvara’s compassionate descent, a support for bhakti and īśvara-dhyāna that later aligns with Kurma Purana’s disciplined paths (including Pāśupata-oriented restraint and devotion).

While Shiva is not named, the verse fits the Kurma Purana’s synthesis: divine descent occurs through cosmic law and sage-sanctioned narrative (e.g., Bhṛgu’s ‘curse’), reinforcing a unified dharmic order in which sectarian divinities operate harmoniously rather than competitively.