Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 150

Dakṣa’s Progeny, Nṛsiṃha–Varāha Avatāras, and Andhaka’s Defeat

Hari–Hara–Śakti Synthesis

कन्या ऊचुः कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा / को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः

kanyā ūcuḥ kastvaṃ vibhrājase kāntyā keyaṃ bālaraviprabhā / ko 'nvayaṃ bhti vapuṣā paṅkajāyatalocanaḥ

Para gadis berkata: “Siapakah engkau yang bersinar dengan seri yang demikian? Siapakah wanita ini yang cahayanya laksana matahari muda terbit? Dan siapakah yang bermata teratai ini, bercahaya dengan rupa yang agung—dari keturunan apakah kalian?”

कन्याःthe maidens
कन्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचनम्; subject
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद) परोक्षभूत; प्रथमपुरुष बहुवचनम्
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; interrogative pronoun
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा एकवचनम्; 2nd person pronoun
विभ्राजसेyou shine
विभ्राजसे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि√भ्राज् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल) आत्मनेपद; मध्यमपुरुष एकवचनम्
कान्त्याwith radiance
कान्त्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया एकवचनम्; करण/हेतु (by/with radiance)
काwho? (fem.)
का:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; interrogative
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; demonstrative
बाल-रवि-प्रभा(one) with the glow of the rising sun
बाल-रवि-प्रभा:
Viśeṣaṇa/Predicate (विशेषण/विधेय)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक) + रवि (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; विशेष्य-रूपेण; तत्पुरुषः—बालस्य रवेरिव प्रभा (young-sun-like radiance)
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; interrogative
अन्वयम्lineage/descent
अन्वयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्वय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; object (lineage)
भातिshines/appears
भाति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भा (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल) परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचनम्
वपुषाby (his) form/appearance
वपुषा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचनम्; करण (by/with body/appearance)
पङ्कज-आयत-लोचनःhe whose eyes are long like lotuses
पङ्कज-आयत-लोचनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपङ्कज (प्रातिपदिक) + आयत (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; बहुव्रीहिः—पङ्कजवत् आयते लोचने यस्य

The maidens (kanyāḥ)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

L
Lotus-eyed one (implying Vishnu/Narayana)
R
Radiant woman (implied Lakshmi/Śrī)

FAQs

Indirectly, it points to the Supreme as recognizable through divine marks—radiance, auspicious beauty, and lotus-like eyes—suggesting a transcendent presence that nevertheless becomes perceptible through sacred attributes.

No specific practice is taught in this verse; it functions as a darśana (vision) moment. In Kurma Purana’s broader spiritual frame, such recognition of divine luster supports bhakti and contemplative attention (dhyāna) on auspicious form (saguṇa-upāsanā).

While Shiva is not named here, the verse uses classic Vaishnava iconography (lotus-eyed radiance) within a Purana known for Shaiva–Vaishnava synthesis, showing how the text accommodates Vishnu’s epiphany within an integrated dharma-and-yoga worldview.