Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

Devī-tattva, Śakti–Śaktimān doctrine, Kāla–Māyā cosmology, and Māheśvara Yoga instruction

शङ्खचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम् / अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमाभ्यन्तरं परम्

śaṅkhacakradharaṃ kāmyaṃ trinetraṃ kṛttivāsasam / aṇḍasthaṃ cāṇḍabāhyasthaṃ bāhyamābhyantaraṃ param

Baginda wajar direnungi sebagai Tuhan yang diidamkan, memegang sangkha dan cakra; Yang Bermata Tiga berselimut kulit; hadir di dalam telur kosmik dan juga melampauinya—Yang Maha Tinggi, zahir di luar dan bersemayam di dalam.

śaṅkha-cakra-dharambearing conch and discus
śaṅkha-cakra-dharam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśaṅkha (प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Dvitīyā vibhakti (2nd/द्वितीया), Ekavacana (singular); विशेषण (adjective)
kāmyamdesirable
kāmyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkāmya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण
tri-netramthree-eyed
tri-netram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + netra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण
kṛtti-vāsasamclad in a skin (hide)
kṛtti-vāsasam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkṛtti (प्रातिपदिक) + vāsas (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण
aṇḍa-sthamsituated within the cosmic egg
aṇḍa-stham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaṇḍa (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction/समुच्चय-निपात)
aṇḍa-bāhya-sthamsituated outside the cosmic egg
aṇḍa-bāhya-stham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaṇḍa (प्रातिपदिक) + bāhya (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण
bāhyamexternal
bāhyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbāhya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण
ābhyantaraminternal
ābhyantaram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootābhyantara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण
paramsupreme
param:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Ishvara Gita context

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

L
Lord Kurma
V
Vishnu (Śaṅkha-Cakra dhara)
S
Shiva (Trinetra, Kṛttivāsas)
P
Paramatman
B
Brahmāṇḍa (Cosmic Egg)

FAQs

It presents the Supreme as both transcendent (param, beyond the brahmāṇḍa) and immanent (ābhyantara, within all beings), showing Atman/Ishvara as simultaneously inner ruler and cosmic ground.

The verse implies upāsanā/dhyāna: meditating on Ishvara with integrated iconography (Śaṅkha-Cakra and Trinetra-Kṛttivāsas) while realizing His presence both within the cosmos and beyond it—an Ishvara-centered contemplative method aligned with Pashupata-oriented devotion and knowledge.

By attributing Vishnu’s emblems (conch and discus) and Shiva’s marks (three eyes, skin-garment) to one Supreme, it teaches a non-sectarian synthesis: Shiva and Vishnu are modes/signs of the one Ishvara.