Shloka 24

निर्ममे ऽथ महेन्द्रस्य दिग्भागे विमलोदकम् / सुबहुद्रव्यसं साध्यं तटाकं चाक्षयोदकम्

nirmame 'tha mahendrasya digbhāge vimalodakam / subahudravyasaṃ sādhyaṃ taṭākaṃ cākṣayodakam

Kemudian di penjuru Mahendra, dia membina sebuah kolam bertakung air jernih, disempurnakan dengan harta yang banyak, serta berair tidak susut.

nirmamehe constructed, he made
nirmame:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir + √mā (मा धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle
mahendrasyaof Mahendra (Indra)
mahendrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahendra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th), एकवचन
dig-bhāgein a quarter/direction
dig-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘of a direction’ + ‘part’
vimala-udakam(a reservoir of) pure water
vimala-udakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvimala (प्रातिपदिक) + udaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय ‘pure’ qualifying ‘water’ (as ‘a pure-water (tank)’)
su-bahu-dravya-samrequiring/using much material (resources)
su-bahu-dravya-sam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + bahu (प्रातिपदिक) + dravya (प्रातिपदिक) + sam (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘with much material/wealth’ (बहुद्रव्येण) ‘together/with’ (सम्) used adjectivally; agrees with taṭākam
sādhyamto be made, feasible/constructible
sādhyam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√sādh (साध् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कृदन्त (यत्/ण्यत् sense) ‘to be accomplished/constructible’ — agrees with taṭākam
taṭākama tank, pond
taṭākam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottaṭāka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
akṣaya-udakam(a reservoir of) inexhaustible water
akṣaya-udakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootakṣaya (प्रातिपदिक) + udaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय ‘inexhaustible’ qualifying ‘water’