Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्

Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī

गृहराजस्यान्तराले भित्तौ खचितदण्डकाः / रत्नप्रदीपा भास्वन्तः कोट्यर्कसदृशत्विषः / परितस्तत्र वर्तन्ते भासयन्तो गृहान्तरम्

gṛharājasyāntarāle bhittau khacitadaṇḍakāḥ / ratnapradīpā bhāsvantaḥ koṭyarkasadṛśatviṣaḥ / paritastatra vartante bhāsayanto gṛhāntaram

Di ruang dalam istana rumah itu, pada dinding terpasang tiang-tiang berhias; pelita permata bersinar gemilang, cahayanya laksana berjuta-juta matahari, beredar sekeliling menerangi ruang batin kediaman.

gṛha-rājasyaof the palace-king (chief mansion)
gṛha-rājasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (Genitive, 6th), Ekavacana; 'of the king of the house/palace'
antarālein the intervening space
antarāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootantarāla (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकliṅga (Neuter), Saptamī (Locative, 7th), Ekavacana; स्थानाधिकरण (locative of place)
bhittauon the wall
bhittau:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootbhitti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Saptamī (Locative, 7th), Ekavacana; 'on/in the wall'
khacita-daṇḍakāḥinlaid rods
khacita-daṇḍakāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkhacita (खचित, कृदन्त/ppp from √khac 'to inlay/set') + daṇḍaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana (Plural); कर्मधारयः = 'inlaid rods/posts'
ratna-pradīpāḥjewel lamps
ratna-pradīpāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootratna (प्रातिपदिक) + pradīpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; 'gem-lamps'
bhāsvantaḥshining
bhāsvantaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootbhāsvant (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; विशेषण of pradīpāḥ/daṇḍakāḥ
koṭi-arka-sadṛśa-tviṣaḥwith radiance like crores of suns
koṭi-arka-sadṛśa-tviṣaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootkoṭi (प्रातिपदिक) + arka (प्रातिपदिक) + sadṛśa (प्रातिपदिक) + tviṣ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; बहुपद-तत्पुरुषः = 'having a radiance like (that of) crores of suns'
paritasall around
paritas:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootparitas (अव्यय)
FormAvyaya, adverb (क्रियाविशेषण) meaning 'all around'
tatrathere
tatra:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAvyaya, deictic adverb 'there'
vartanteare situated/abide
vartante:
Kriyā (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootvṛt (वृत् धातु)
FormLaṭ (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; Ātmanepada
bhāsayantaḥilluminating
bhāsayantaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Concomitant action)
TypeVerb
Root√bhās (भास् धातु) + śatṛ (शतृ प्रत्यय)
FormVartamāna-kṛdanta (present active participle), Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; 'while illuminating'
gṛha-antaramthe interior of the house
gṛha-antaram:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकliṅga, Dvitīyā (Accusative, 2nd), Ekavacana; कर्म (object) of bhāsayantaḥ