Previous Verse
Next Verse

Shloka 75

प्रत्याहारवर्णनम्

Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence

ब्रह्मादीनि पिशाचान्तान्यष्टौ स्थानानि देवता / ऐश्वर्यमाणिमाद्यं हि कारणं ह्यष्टलक्षणम्

brahmādīni piśācāntānyaṣṭau sthānāni devatā / aiśvaryamāṇimādyaṃ hi kāraṇaṃ hyaṣṭalakṣaṇam

Dari Brahmā hingga piśāca, terdapat lapan kedudukan (tingkatan) para devatā. Aiśvarya, aṇimā dan seterusnya—itulah sebab yang berciri lapan (aṣṭa-lakṣaṇa).

brahma-ādīnibeginning with Brahmā
brahma-ādīni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbrahman (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (आदि-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
piśāca-antāniending with Piśācas
piśāca-antāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpiśāca (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
aṣṭaueight
aṣṭau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्याविशेषण
sthānāniabodes/positions
sthānāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
devatāthe deity/divinity
devatā:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुच्चयार्थे जातिवचन (collective)
aiśvarya-māṇimā-ādyambeginning with lordship and minuteness (etc.)
aiśvarya-māṇimā-ādyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaiśvarya (प्रातिपदिक) + māṇimā (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (aiśvarya-māṇimā) + आदि-तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed/for
hi:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
kāraṇamcause
kāraṇam:
Vidheyapada (विधेय)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), पुनरुक्त-निश्चयार्थ
aṣṭa-lakṣaṇamhaving eight characteristics
aṣṭa-lakṣaṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭan (प्रातिपदिक) + lakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन