Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day

अवरुह्य स्वयानाभ्यां मन्त्रिणीदण्डनायिके / अधस्तात्सैन्यमावेश्य तदारुरुहतू रथम्

avaruhya svayānābhyāṃ mantriṇīdaṇḍanāyike / adhastātsainyamāveśya tadāruruhatū ratham

Kedua-duanya—Mantriṇī dan Daṇḍanāyikā—turun sendiri dari kereta perang, mengatur bala tentera di bawah, lalu naik semula ke atas kereta itu.

avaruhyahaving descended
avaruhya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootava-ruh (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), from √ruh with prefix ava; indeclinable verbal form; ‘having descended’
svayānābhyāmby/with the two palanquins (lit. self-moving vehicles)
svayānābhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsvayāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Dual (द्विवचन)
mantriṇī-daṇḍa-nāyikeO (you two) ministeress and commander-leader
mantriṇī-daṇḍa-nāyike:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmantriṇī + daṇḍa + nāyikā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative (8th/सम्बोधन), Dual (द्विवचन); संबोधन to two persons; compound: ‘ministeress-and-commander-leader’ (determinative)
adhastātbelow
adhastāt:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadhastāt (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (क्रियाविशेषण) meaning ‘below/downwards’
sainyamthe army
sainyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsainya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
āveśyahaving stationed/placed
āveśya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-viś (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), from √viś with prefix ā; ‘having made enter/placed’
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormIndeclinable temporal adverb (कालवाचक अव्यय)
āruruhatuḥthe two mounted
āruruhatuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-ruh (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Dual (द्विवचन); parasmaipada; ‘they two mounted’
rathamthe chariot
ratham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)