Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day

इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भण्डः क्षोभमथाययौ / रात्रौ कपटसंग्रामं दुष्टानां निर्जरद्रुहाम् / मन्त्रिणी दण्डनाथा च श्रुत्वा निर्वेदमापतुः

imaṃ vṛttāntamākarṇya bhaṇḍaḥ kṣobhamathāyayau / rātrau kapaṭasaṃgrāmaṃ duṣṭānāṃ nirjaradruhām / mantriṇī daṇḍanāthā ca śrutvā nirvedamāpatuḥ

Mendengar peristiwa ini, Bhaṇḍa pun dilanda gelora dan kemarahan. Peperangan tipu daya pada waktu malam oleh golongan jahat, para pengkhianat terhadap para dewa. Mantriṇī dan Daṇḍanātha, setelah mendengarnya, turut ditimpa rasa jemu dan hiba.

इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
वृत्तान्तम्account, event
वृत्तान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + कर्ण् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having heard’
भण्डःBhaṇḍa (proper name)
भण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
क्षोभम्agitation, anger
क्षोभम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then/now)
आययौcame to (experienced)
आययौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘came/entered (a state)’
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
कपटdeceit, trickery
कपट:
TypeNoun
Rootकपट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समासपूर्वपद)
संग्रामम्a deceptive battle
संग्रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कपटेन संग्रामः)
दुष्टानाम्of the wicked
दुष्टानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; ‘of the wicked’
निर्जरgods, immortals
निर्जर:
TypeNoun
Rootनिर्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (समासपूर्वपद)
द्रुहाम्of those who betray the gods
द्रुहाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्रुह् (धातु)
Formशतृ/क्विप्-आधारित कृदन्त-प्रातिपदिक ‘द्रुह्’ (enemy/traitor), पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; निर्जरान् द्रुह्यन्ति इति
मन्त्रिणीthe minister (female)
मन्त्रिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दण्डनाथाDaṇḍanāthā (female commander)
दण्डनाथा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदण्डनाथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (and)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having heard’
निर्वेदम्despondency, disgust
निर्वेदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आपतुःfell into
आपतुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + पत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन; ‘fell into/attained’