Shloka 101
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
इतस्ततः प्रचलितैर्दैत्यचक्रे हयासना / निजं पाशायुधं दिव्यं मुमोच ज्वलिताकृति
Transliteration
itastataḥ pracalitairdaityacakre hayāsanā / nijaṃ pāśāyudhaṃ divyaṃ mumoca jvalitākṛti
Translation
Tatkala barisan Daitya bergerak kacau ke sana sini, penunggang kuda itu—berwujud menyala seperti api—melepaskan senjata ilahinya, tali jerat Pāśa miliknya sendiri.
Word by Word
इतस्ततःhere and there
इतस्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootइतस् + ततस् (अव्यय)
Formअव्यय-द्वन्द्व (adverbial pair)
प्रचलितैःset in motion/whirling
प्रचलितैः:
करण-विशेषण (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootप्र + चल् (धातु) + क्त
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (दैत्यचक्रैः)
दैत्यचक्रैःwith the demon-discs/war-wheels
दैत्यचक्रैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootदैत्य + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—दैत्यस्य/दैत्यानां चक्राणि (तत्पुरुष)
हयासनाshe who sat on a horse (horse-mounted woman)
हयासना:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहय + आसन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—हये आसना (तत्पुरुष)
निजम्her own
निजम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पाशायुधम्)
पाशायुधम्the noose-weapon
पाशायुधम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपाश + आयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—पाशः आयुधं यस्य/पाशरूपम् आयुधम् (तत्पुरुष)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पाशायुधम्)
मुमोचreleased/let loose
मुमोच:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ज्वलिताकृतिःshe of blazing form
ज्वलिताकृतिः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition to हयासना)
TypeNoun
Rootज्वलित + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—ज्वलिता आकृतिः (कर्मधारय)