Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga

Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes

जनलोके विवर्त्तन्ते संवर्त्तः प्लवते जगत् / व्युष्टायां तु रजन्यां वै ब्रह्मणो ऽव्यक्तयोनितः

janaloke vivarttante saṃvarttaḥ plavate jagat / vyuṣṭāyāṃ tu rajanyāṃ vai brahmaṇo 'vyaktayonitaḥ

Mereka berada di Janaloka; pada saat Saṃvarta, alam semesta seakan terapung dalam air pralaya. Setelah malam berlalu, daripada Brahmā yang berasalkan Avyakta (penciptaan bangkit semula).

jana-lokein Janaloka
jana-loke:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (place-name), Puṃliṅga, Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Ekavacana
vivarttantethey turn about; remain active
vivarttante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√vṛt (धातु)
FormLaṭ (present), Prathama puruṣa (3rd), Bahuvacana, Ātmanepada (आत्मनेपद)
saṃvarttaḥthe dissolution; cosmic retraction
saṃvarttaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃvartta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana
plavatefloats; is inundated
plavate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√plu (धातु)
FormLaṭ (present), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana, Ātmanepada
jagatthe world
jagat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana
vyuṣṭāyāmwhen ended; at dawn (having passed)
vyuṣṭāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootvi-√uṣ (धातु)
FormKṛdanta: Past passive participle (क्त) used adjectivally; Strīliṅga, Saptamī vibhakti, Ekavacana; qualifies rajanyām; locative absolute sense 'when the night has ended'
tubut; then
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, particle (निपात)
rajanyāmin the night
rajanyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrajanī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Saptamī vibhakti, Ekavacana
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya, emphatic particle (निपात)
brahmaṇaḥof Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Brahmā), Ṣaṣṭhī vibhakti (6th/षष्ठी), Ekavacana
avyakta-yoneḥof (him) whose source is the Unmanifest
avyakta-yoneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootavyakta (प्रातिपदik) + yoni (प्रातिपदik)
FormTatpuruṣa (karmadhāraya: 'avyaktā yoniḥ' = unmanifest source), Strīliṅga, Ṣaṣṭhī vibhakti, Ekavacana; in apposition to brahmaṇaḥ (genitive)