Previous Verse
Next Verse

Shloka 118

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

अन्ते ऽनेकयुगे तस्मिन्क्षीणे संहार उच्यते / सप्तैते भार्गवा देवा अन्ते मन्वन्तरे तदा

ante 'nekayuge tasminkṣīṇe saṃhāra ucyate / saptaite bhārgavā devā ante manvantare tadā

Pada penghujung banyak yuga, apabila masa itu telah susut dan tamat, itulah yang disebut saṃhāra (peleburan). Pada akhir manvantara ketika itu, tujuh dewa Bhārgava ini menzahirkan diri.

अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
अनेक-युगेin the many-yuga (period)
अनेक-युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनेक (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (many + yuga)
तस्मिन्in that (time)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
क्षीणेwhen (it is) exhausted/ended
क्षीणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त; √क्षि (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे (past passive participle)
संहारःdissolution, destruction
संहारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
उच्यतेis said/called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषण; प्रथमा बहुवचनार्थे (qualifying plural noun)
एतेthese
एते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (demonstrative)
भार्गवाःBhārgavas (descendants of Bhṛgu)
भार्गवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
मन्वन्तरेin the manvantara
मन्वन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मनु-स्य अन्तरम्)
तदाthen
तदा:
Kala (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)