Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

ततः स तेन दुखेनशुचं चक्रे जगत्पतिः / तमश्च व्यनुदत्पश्चाद् रजसातु समावृणोत्

tataḥ sa tena dukhenaśucaṃ cakre jagatpatiḥ / tamaśca vyanudatpaścād rajasātu samāvṛṇot

Maka Penguasa jagat menimbulkan dukacita daripada penderitaan itu. Sesudahnya Dia menghalau tamas lalu menyelubunginya dengan rajas.

tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1st), Singular (एकवचन)
tenaby that
tena:
Karana (करण/Instrument-cause)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (तृतीया/3rd), Singular (एकवचन)
duḥkhenaby sorrow
duḥkhena:
Karana (करण/Cause)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (तृतीया/3rd), Singular (एकवचन)
aśucamimpurity
aśucam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootaśuci (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया/2nd), Singular (एकवचन)
cakremade, produced
cakre:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormPerfect (लिट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
jagat-patiḥlord of the world
jagat-patiḥ:
Karta (कर्ता/Apposition)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1st), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘jagataḥ patiḥ’
tamaḥdarkness (tamas)
tamaḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया/2nd), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चय)
vyanudatdrove away
vyanudat:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootnud (धातु)
FormImperfect (लङ्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); vi+anu+√nud ‘drove away’
paścātafterwards
paścāt:
Sambandha (सम्बन्ध/Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootpaścāt (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (कालवाचक)
rajasāby rajas
rajasā:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootrajas (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (तृतीया/3rd), Singular (एकवचन)
tuthen/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), particle
samāvṛṇotcovered, enveloped
samāvṛṇot:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootvṛ (धातु)
FormImperfect (लङ्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); sam-ā-√vṛ ‘covered/enveloped’