Previous Verse
Next Verse

Shloka 109

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

चतुर्विंशत्परं ह्रस्वं वास्तु वाष्टशतं परम् / अत्र मध्यं प्रशंसंति ह्रस्वं काष्ठविवर्ज्जितम्

caturviṃśatparaṃ hrasvaṃ vāstu vāṣṭaśataṃ param / atra madhyaṃ praśaṃsaṃti hrasvaṃ kāṣṭhavivarjjitam

Rumah yang ukurannya kurang daripada dua puluh empat disebut ‘hrasva’, dan hingga lapan ratus dianggap ‘vāstu’ yang utama. Di sini bahagian tengah dipuji—yang kecil serta bebas daripada kayu.

caturviṃśat-parambeyond twenty-four
caturviṃśat-param:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturviṃśati + para (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण—‘परम्’ = beyond/greater than; संख्यापूर्वक-तत्पुरुष
hrasvamshort (measure)
hrasvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roothrasva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण—‘short’
vāstua dwelling/house-site
vāstu:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāstu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘dwelling/house-site’
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (particle/conjunction)
aṣṭa-śatameight hundred
aṣṭa-śatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaṣṭa + śata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; द्विगु-समास (numeral compound)
paramgreater/supreme
param:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण—‘supreme/greater’
atrahere/in this context
atra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
madhyamthe middle (measure)
madhyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘the middle/median (measure)’
praśaṃsantithey commend
praśaṃsanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√śaṃs (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘they praise/commend’
hrasvamthe short (measure)
hrasvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothrasva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘short measure’ (object of praśaṃsanti)
kāṣṭha-vivarjjitamdevoid of wood/timber
kāṣṭha-vivarjjitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāṣṭha + vi-√vṛj (varj) + kta (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘varjita’ with उपसर्ग ‘vi’; तत्पुरुष—‘kāṣṭha’ as object: ‘devoid of wood’