Shloka 101
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अष्टौ धनुःसहस्राणि योजनं तैर्विभावितम् / एतेन योजनेनेह सन्निवेशास्ततः कृताः
Transliteration
aṣṭau dhanuḥsahasrāṇi yojanaṃ tairvibhāvitam / etena yojaneneha sanniveśāstataḥ kṛtāḥ
Translation
Lapan ribu dhanus ditetapkan sebagai satu yojana. Dengan ukuran yojana inilah penempatan petempatan di sini disusun.
Word by Word
aṣṭaueight
aṣṭau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṣṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), बहुवचन (plural); संख्यावाचक
dhanuḥ-sahasrāṇithousands of bow-lengths
dhanuḥ-sahasrāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhanuḥ (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘of bows’ + thousands); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
yojanama yojana
yojanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
taiḥby those/with those (measures)
taiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr), बहुवचन
vibhāvitamis determined/ascertained
vibhāvitam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi+bhū (धातु) + ita (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (agrees with yojanam)
etenaby this
etena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr), एकवचन
yojanenaby (means of) the yojana
yojanena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr), एकवचन
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: here/in this world)
sanniveśāḥsettlements/arrangements
sanniveśāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsanniveśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), बहुवचन
tataḥtherefore/from that
tataḥ:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formतस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb: therefore/from that)
kṛtāḥwere made/established
kṛtāḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (agrees with sanniveśāḥ)