Previous Verse
Next Verse

Shloka 132

Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds

Cosmogony and Earth’s Retrieval

आगतागतिकं चैव यदा तु सलिलं बहु / संछाद्येमां स्थितां भूमिमर्णवाख्यं तदाभवत

āgatāgatikaṃ caiva yadā tu salilaṃ bahu / saṃchādyemāṃ sthitāṃ bhūmimarṇavākhyaṃ tadābhavata

Apabila air yang datang dan pergi itu menjadi sangat banyak, ia menutupi bumi yang teguh ini; ketika itu ia dinamakan ‘Arṇava’, lautan purba.

āgata-āgatikaṃcoming and going (alternating)
āgata-āgatikaṃ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāgata + āgatika (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd: प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); dvandva compound used adjectivally
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चय/निपात)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात)
yadāwhen
yadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
tubut/then
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAdversative/contrast particle (निपात)
salilaṃwater
salilaṃ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsalila (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
bahumuch/abundant
bahu:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); agrees with salilaṃ
saṃchādyahaving covered
saṃchādya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; pūrvakāla)
TypeVerb
Rootsaṃ-√chad (छद् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having covered’
imāṃthis
imāṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
sthitāṃstanding/remaining
sthitāṃ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (स्था धातु)
FormPast passive participle (क्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); qualifies bhūmim
bhūmimearth
bhūmim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
arṇava-ākhyaṃcalled ‘ocean’
arṇava-ākhyaṃ:
Kriyāviśeṣaṇa/Phala (फल; resultant designation)
TypeAdjective
Rootarṇava + ākhya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd: प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); ‘named as ocean’
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
abhavatbecame
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)