Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Cākṣuṣa–Vaivasvata Manvantara Transition, Deva-Gaṇa Taxonomy, and Loka-Triad Etymology

Bhūr–Antarikṣa–Dyu

लोकत्रयस्य नाथास्ते तस्मादिन्द्राद्विजैः स्मृताः / प्रधानभूता देवेन्द्रा गुणभूतास्तथैव च

lokatrayasya nāthāste tasmādindrādvijaiḥ smṛtāḥ / pradhānabhūtā devendrā guṇabhūtāstathaiva ca

Mereka ialah natha bagi tiga alam; sebab itu para dwija mengingati mereka sebagai ‘Indra’. Para Devendra ada yang bersifat Pradhāna dan ada juga yang bersifat Guṇa.

lokatrayasyaof the three worlds
lokatrayasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootloka-traya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha): लोक + त्रय; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive, 6th), एकवचन (Singular)
nāthāḥlords
nāthāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnātha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
tethey
te:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural); सर्वनाम (pronoun)
tasmāttherefore/from that
tasmāt:
Apadana (अपादान/Ablative reason)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masculine/Neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative, 5th), एकवचन (Singular)
indrāḥIndras (lords)
indrāḥ:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
dvijaiḥby the twice-born (Brahmins)
dvijaiḥ:
Karana (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd), बहुवचन (Plural)
smṛtāḥare called/remembered
smṛtāḥ:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त/ta); पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
pradhānabhūtāḥbeing primary
pradhānabhūtāḥ:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootpradhāna-bhūta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha): प्रधान + भूत; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
devendrāḥthe lords of the gods
devendrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdeva-indra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha): देव + इन्द्र; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
guṇabhūtāḥbeing secondary/qualitative
guṇabhūtāḥ:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootguṇa-bhūta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha): गुण + भूत; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
tathāthus, likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
evaindeed, just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)