Previous Verse
Next Verse

Shloka 183

मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara

प्रजानां पृथिवीपाल शृणु चेदं वचो मम / उपायतः समारब्धा सर्वे सिद्ध्यन्त्युपक्रमाः

prajānāṃ pṛthivīpāla śṛṇu cedaṃ vaco mama / upāyataḥ samārabdhā sarve siddhyantyupakramāḥ

Wahai pemelihara bumi, dengarlah kata-kataku demi rakyat; segala usaha yang dimulakan dengan ikhtiar bijaksana akan berjaya.

prajānāmof the subjects/people
prajānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
pṛthivīpālaO king, protector of the earth
pṛthivīpāla:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpṛthivī + pāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
śṛṇulisten
śṛṇu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
vacaḥspeech/words
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
upāyataḥby a means/method
upāyataḥ:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootupāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); अव्ययीभावार्थे—‘उपायतः’ = उपायेन/उपायात् (by means)
samārabdhāḥundertaken/begun
samārabdhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ā-rabh (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), पुंलिङ्ग (Masculine), बहुवचन (Plural)
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
siddhyantisucceed/are accomplished
siddhyanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsidh (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
upakramāḥundertakings/initiatives
upakramāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootupakrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)