Shloka 45
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
ज्ञानात्प्राप्नोति कैवल्यं पञ्चैतागतयः स्मृताः / एवं विवादः सुमहान्य ज्ञस्यासीत्प्रवर्त्तने
Transliteration
jñānātprāpnoti kaivalyaṃ pañcaitāgatayaḥ smṛtāḥ / evaṃ vivādaḥ sumahānya jñasyāsītpravarttane
Translation
Melalui pengetahuan rohani diperoleh kaivalya; lima tujuan inilah yang diingati. Demikianlah timbul pertikaian besar tentang pelaksanaan yajña.
Word by Word
ज्ञानात्from knowledge
ज्ञानात्:
Apadana (अपादान/means-source)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कैवल्यम्isolation/liberation
कैवल्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकैवल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण/Numerical qualifier)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (अव्यय/संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (numeral, indeclinable)
एताःthese
एताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण (qualifies गतयः)
गतयःpaths/attainments
गतयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
स्मृताःare said/remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + स्मृत (कृदन्त, क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विधेय
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
विवादःdispute
विवादः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सुमहान्very great
सुमहान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + महान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (अतिशयेन महान्)
यज्ञस्यof sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
प्रवर्त्तनेin the initiation/commencement
प्रवर्त्तने:
Adhikarana (अधिकरण/Location-context)
TypeNoun
Rootप्रवर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन