Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यवर्ण नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यकेश / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यवीर नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यदायिने

namo 'stu te deva hiraṇyavarṇa namo 'stu te deva hiraṇyakeśa / namo 'stu te deva hiraṇyavīra namo 'stu te deva hiraṇyadāyine

Wahai Dewa, Hiraṇyavarṇa yang bersinar keemasan, sembah sujud kepadamu; wahai Dewa, Hiraṇyakeśa berambut keemasan, sembah sujud kepadamu. Wahai Dewa, Hiraṇyavīra yang perkasa, sembah sujud kepadamu; wahai Dewa, Hiraṇyadāyin yang mengurniakan emas, sembah sujud kepadamu.

namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana; salutation usage
astumay it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ, Prathama-puruṣa, Ekavacana
teof you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
hiraṇya-varṇaO golden-colored one
hiraṇya-varṇa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roothiraṇya (प्रातिपदिक) + varṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘hiraṇyasya varṇaḥ’ (golden-colored)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana
astumay it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ, Prathama-puruṣa, Ekavacana
teof you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
hiraṇya-keśaO golden-haired one
hiraṇya-keśa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roothiraṇya (प्रातिपदिक) + keśa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘hiraṇyasya keśāḥ’ (golden-haired)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana
astumay it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ, Prathama-puruṣa, Ekavacana
teof you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
hiraṇya-vīraO golden hero
hiraṇya-vīra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roothiraṇya (प्रातिपदिक) + vīra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Karmadhāraya: ‘hiraṇyaḥ vīraḥ’ / ‘hiraṇya-sadṛśaḥ vīraḥ’ (golden/illustrious hero)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana
astumay it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ, Prathama-puruṣa, Ekavacana
teof you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
hiraṇya-dāyineto the giver of gold
hiraṇya-dāyine:
Sampradāna (सम्प्रदान/Dative) in salutation formula
TypeNoun
Roothiraṇya (प्रातिपदिक) + dāyin (प्रातिपदिक; from √dā (दा धातु) with -in)
FormPuṃliṅga, Caturthī (चतुर्थी/4), Ekavacana; Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘hiraṇyasya dāyī’ (giver of gold); dāyin is agent-noun