Shloka 59
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
कुतः सस्यविनिष्पत्तिस्तृणौषधिगणो ऽपि वा / अभावो व्यवहाराणां जन्तूनां दिवि चैह च
Transliteration
kutaḥ sasyaviniṣpattistṛṇauṣadhigaṇo 'pi vā / abhāvo vyavahārāṇāṃ jantūnāṃ divi caiha ca
Translation
Dari mana terhasilnya tanaman dan tuaian, atau himpunan rumput serta herba? Segala urusan makhluk akan lenyap—di alam dewa dan di dunia ini juga.
Word by Word
कुतःhow/whence
कुतः:
Sambandha (सम्बन्ध/interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
सस्यविनिष्पत्तिःproduction of crops
सस्यविनिष्पत्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसस्य-विनिष्पत्ति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सस्यस्य विनिष्पत्तिः = production of crops)
तृणौषधिगणःthe group of grasses and herbs
तृणौषधिगणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतृण-औषधि-गण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समाहार/सम्बन्ध-तत्पुरुषः (तृणानाम् औषधीनां च गणः = group of grasses and herbs)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (or)
अभावःabsence
अभावः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
व्यवहाराणाम्of transactions/activities
व्यवहाराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootव्यवहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
जन्तूनाम्of living beings
जन्तूनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; ‘द्यौः’ इत्यस्य लोक-रूपम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
इहhere (on earth)
इह:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात